HomilyKrijtbergHemelvaart
Ascension - Ben Frie SJ - Basilica of St. Nicholas Amsterdam
Automatic translation, independently checked · Hemelvaart - Ben Frie SJ - Basiliek van de H. Nicolaas Amsterdam
Date as given in the church’s file name.
One verse from our readings is dear to me: 'After His death He showed them with many proofs that He was alive.' It is the intense experience of the sorely tested disciples that Jesus was still with them. What those many proofs are remains vague: 'He spoke to them about the kingdom of God,' 'He ordered them not to leave Jerusalem.' A revealing question arises among them: 'Are You going to restore the kingdom for Israel?' 'Did Your presence among us have a political reason, and would the Roman domination thereby be brought to an end?' But, men, had He not said: 'My kingdom is not of this world'? The naive question, then, does not really receive a proper answer. 'It is not for you to know the day or the hour,' it is said, or in other words: leave to God what is God's to do, but do yourself what is yours to do. And since we are on the subject: I have not come for Israel alone, but for all people; and if you expect anything of Me, it will only come to fruition once the Church has fulfilled her mandate to proclaim the Gospel.
And then He is 'taken up', and 'a cloud removed Him from their sight'. Just as Moses once lifted up the serpent in the wilderness, which was to put an end to a deadly plague of serpents, and just as Elijah was taken from sight by a storm wind. Why that cloud? In a cloud Moses had experienced his intimacy with God. Paul writes to the Ephesians: 'He ascended to the heights, He went up — this means that He first descended into the depths, down to the earth. He who descended is the same one who also ascended, far above all the heavens, in order to fill the universe.' It does not become much clearer than that, does it, what actually happened?
Mark ended his gospel with the dismay of the women: the tomb is empty! — and they said nothing to anyone. An unsatisfying ending, and at the beginning of the second century an addition is made, after all the other gospels have been written with accounts of appearances and of being sent out — a summary of those accounts from the other gospels and from Acts. So the addition reads: 'He was taken up into heaven and sits at the right hand of God.' Phew, thank goodness, it all turns out well after all.
If I were to leave it at that, I would probably leave you disappointed, like the women at the empty tomb. Was that all? Where is the success? Why all the mystery? What exactly happened, and what good is it to us? Jesus at the right hand of God, and now what?
Perhaps first this: there is no description of what happened. The report is only: He was taken up, a cloud removed Him from our sight. This does not so much describe an intervention by Jesus, a decision on His part, but much more one on ours: the more we come to realise what kind of man has appeared to us in Jesus, the more we come to see that God Himself has shown Himself in Him. Slowly we come to the insight that Jesus bears all the traits of the long-awaited Messiah, who makes clear to us that there is no kingdom of God without us, without our activity and effort. And that it is therefore God Himself who sets us to work — 'Men of Galilee, why are you standing there looking up to heaven?' How long will you keep expecting God to win the universe for Himself? And even that I do not put quite rightly: our insight is that He was God and already possesses the universe for as long as it has existed, He is Himself its origin, but that we now also dare to come to the insight that in Jesus God appears.
The account of the ascension is a literary form to express that insight. We saw it with Elijah, and later it will be told of Mary according to the same pattern: there are eyewitnesses, there are words of farewell, someone is taken up as though it were a disappearance, and there is a cloud, let us say, of God's presence. It is just like at the empty tomb: there are two men in white garments, who ask a question ('why do you seek the living among the dead', and: 'why are you standing there looking up to heaven'), there is a message about Jesus, and a return home.
What remains? In Jesus we come to discern God. God has highly exalted Him and given Him the name that is above every name: Jesus Christ is the Lord, the beginning and the end of all things, who after His death showed with many proofs that He was alive: we understood that He had come from heaven and had returned there, and that the turn is now ours.
Original text · Dutch
Hemelvaart - Ben Frie SJ - Basiliek van de H. Nicolaas Amsterdam
Eén vers uit onze lezingen is mij dierbaar: ‘Na zijn sterven toonde Hij hun met vele bewijzen dat Hij in leven was.’ Het is de sterke ervaring van de zwaar beproefde leerlingen dat Jezus nog bij hen was. Wat die vele bewijzen zijn, blijft vaag: ‘Hij sprak met hen over het rijk Gods’, ‘Hij beval hun Jerusalem niet te verlaten’. Een onthullende vraag komt op in hun midden: ‘Gaat gij voor Israël het koninkrijk herstellen?’ ‘Had uw aanwezigheid in ons midden een politieke reden en zou daarmee de Romeinse overheersing beëindigd worden?’ Maar, mannen, Hij had toch gezegd: ‘Mijn rijk is niet van deze wereld’? De naïeve vraag wordt dan ook niet behoorlijk beantwoord. ‘Het komt je niet toe dag en uur te kennen’, wordt er dan gezegd, ofwel: laat aan God over wat voor God te doen staat, maar doe zelf wat jou te doen staat. En nu we het daar toch over hebben: Ik ben niet alleen gekomen voor Israël, maar voor alle mensen; en als je iets van Mij verwacht, dan zal dat toch pas tot resultaat leiden als de Kerk de verkondigingsopdracht heeft vervuld.
En dan wordt Hij ‘omhoog geheven’, en ‘een wolk onttrok Hem aan hun ogen’. Zoals Mozes eens in de woestijn de slang omhoog hief die een eind moest maken aan een verderfelijke slangenplaag, en zoals Elia aan het zicht onttrokken werd door een stormwind. Waarom die wolk? In een wolk had Mozes zijn intimiteit beleefd met God. Paulus schrijft aan de Efeziërs: ‘Hij is opgevaren naar den hoge, Hij is opgestegen – dit betekent dat Hij eerst in de diepte is afgedaald tot op de aarde. Hij die is neergedaald, is dezelfde die ook is opgestegen, hoog boven alle hemelen om het heelal te vervullen’. Erg veel duidelijker wordt het niet, toch, wat er nou echt gebeurd is?
Marcus eindigde zijn evangelie met de ontreddering van de vrouwen: het graf is leeg! - en ze zeiden niemand iets. Een onbevredigend einde, en in het begin van de tweede eeuw komt er een toevoeging, nadat alle andere evangelies geschreven zijn met verschijnings- en zendingsverhalen – met een samenvatting van die verhalen uit de andere evangelies en de Handelingen. Dus luidt de toevoeging: ‘Hij werd ten hemel opgenomen en Hij zit aan de rechterhand van God’. Hè, gelukkig, komt het toch nog goed.
Als ik het hier nou bij zou laten, laat ik u waarschijnlijk teleurgesteld achter, zoals de vrouwen bij het lege graf. Was dat nou alles? Waar is nou het succes? Waarom al die geheimzinnigheid? Wat is er nou precies gebeurd, en wat hebben wij daar nou aan? Jezus aan de rechterhand van God, wat nu?
Misschien eerst dit: er is geen beschrijving van wat er gebeurde. De melding is slechts: Hij werd opgeheven, een wolk onttrok Hem aan ons zicht. Dat beschrijft niet zozeer een ingrijpen van Jezus, een beslissing van Hem, maar veel meer van ons: hoe meer wij tot inzicht komen welke mens ons verschenen is in Jezus, hoe meer wij gaan inzien dat God zelf zich getoond heeft in Hem. Langzaam komen wij tot het inzicht dat Jezus alle trekken heeft van de lang verwachte Messias, die ons duidelijk maakt dat er geen Rijk Gods is zonder ons, zonder onze activiteit en inspanning. En dat het dus God zelf is die ons aan het werk zet – ‘Mannen van Galilea, wat sta je naar de hemel te staren?’ Hoe lang blijf je nog van God verwachten dat Hij het heelal voor zich wint? En dan zeg ik het nog niet goed: ons inzicht is dat Hij God was en het heelal al bezit zolang het bestaat, Hij is er zelf de oorsprong van, maar dat wij nu ook tot het inzicht durven komen dat in Jezus God verschijnt.
Het opnemingsverhaal is een literaire vorm om dat inzicht weer te geven. We zagen het bij Elia, het zal later volgens hetzelfde patroon verteld worden over Maria: er zijn ooggetuigen, er zijn afscheidswoorden, er wordt iemand opgenomen als was het een verdwijning, en er is een wolk, laten we zeggen van Gods tegenwoordigheid. Het is net als bij het lege graf: er zijn twee mannen in witte kleren, die een vraag stellen (‘wat zoekt ge de levende bij de doden’, en: ‘wat staat ge naar de hemel te kijken’), er is een boodschap over Jezus, en een terugkeer naar huis.
Wat blijft er over? In Jezus gaan we God onderscheiden. God heeft Hem hoog verheven en Hem de naam gegeven die is boven alle namen: Jezus Christus is de Heer, begin en einde van alles, die na zijn sterven met vele bewijzen toonde dat Hij in leven was: we begrepen dat Hij uit de hemel was gekomen en daarnaar teruggekeerd was, en dat de beurt nu aan ons is.
Open the PDF · p. 1 ↗From: homily sheet · 13 May 2021
Full text, reproduced with the parish’s permission. (PDF, 2 pages)