Wat is Focolare?

Die vraag kwam bij mij op bij het lezen van het boek Jan van Burgsteden, bisschop voor de mensen dat dit voorjaar uitkwam. Het boek is een 'levensinterview' met de immer sympathieke monseigneur, treffend afgenomen door Christian van der Heijden. Om meer van Focolare aan de weet te komen besloot ik op onderzoek uit te gaan en logischerwijs kwam ik uit bij monseigneur Jan. Het gesprek was als in het boek: 'U stelt de vragen, ik geef de antwoorden'.

Ik had mij vooraf georiënteerd op de overigens uitstekende website van Focolare. De Focolarebeweging is ontstaan midden in de tweede Wereldoorlog in Trento in Noord Italië. Chiara Lubich (geboren in 1920) moest vanwege hevige bombardementen regelmatig de schuilkelder in en ontwikkelde in die tijd van spanning en gevaar met een aantal van haar vriendinnen een eigen spiritualiteit gebaseerd op het Johannes evangelie: 'Vader, mogen allen één zijn' (Joh. 17, 21). Chiara en haar vriendinnen lieten het niet bij woorden maar zetten zich, naar men zegt met grote radicaliteit, in voor het concreet maken van steeds een passage uit de bijbel en wisselden de daarmee opgedane ervaringen onderling uit. Elke dag het woord waarmaken.

Monseigneur Jan, die Chiara in 1962 in Castel Gandolfo ook persoonlijk heeft ontmoet, werd getroffen door waar zij voor stond en wat zij naar voren bracht. Hij was er ook bij toen haar ouders in Nederland waren en heeft hen over hun dochter horen spreken. Chiara Lubich is na haar overlijden in 2008 opgenomen in de zgn. eerste trap naar zaligverklaring, 'Serva di Dio' Contactblad voor de gemeenschap van de Begijnhofkapel (dienares van God). Haar vriendin uit de beweging, Luce Badano is inmiddels al zalig verklaard.

Na de oorlog verspreidde de nog jonge beweging zich vanuit Europa naar andere werelddelen en ze verwierf in 1962 officiële goedkeuring van de katholieke kerk. Focolare telt inmiddels 140.000 nauw bij de beweging betrokken leden en zo’n twee miljoen sympathisanten. Het bijzondere is dat de meeste volgers weliswaar christenen zijn, maar dat ook joden, moslims, hindoes en niet-gelovigen aanknopingspunten voor hun geloof of hun leven in de beweging vinden.

Bisschop Jan leerde de Focolare-beweging al tijdens zijn filosofiestudie bij de jezuïeten in Nijmegen kennen. Als er tijd over was tussen de verschillende colleges die op verschillende locaties werden gegeven en waar je op de fiets naar toe ging, 'zocht ik tussendoor de focolarini op'. Het deed mij denken aan mijn eigen studietijd in Wageningen, toen we ook van het ene naar het andere gebouw fietsten om de colleges in de verschillende vakken te kunnen volgen.

Chiara Lubich richtte zich ook op pater Eymard. Daar wordt de verbinding met de congregatie van het Heilig Sacrament, 'onze sacramentijnen' in de Begijnhofkapel dus, duidelijk. Pater Eymard pleitte ervoor om naast het evangelie ook de heiligenlevens te lezen. Van hem is ook de uitspraak 'Onze tijd is ziek, omdat er niet aanbeden wordt'.

In Nederland komt de Focolare-beweging bij elkaar in Marienkroon, in Nieuwkuijk bij Den Bosch. Elk jaar zijn er rond Hemelvaart ontmoetingsdagen, dit jaar was het thema In vuur en vlam. Onlangs is het boek Wijsheid van Chiara Lubich – 365 gedachten, voor elke dag van het jaar, dat al enkele jaren uitverkocht was, opnieuw uitgebracht. Ik heb nog iets van mijn verjaardag onlangs te besteden. Dat wordt het dus!