HomilíaKrijtberg2de zondag van Pasen
El fuego nuevo de pascua
Traducción automática, verificada de forma independiente · Het nieuwe vuur van pasen
En el evangelio se describen dos apariciones de Cristo resucitado a sus discípulos. La primera aparición tuvo lugar la tarde del primer día de la semana, es decir, el día de Pascua (hace una semana); Tomás no estaba presente. La segunda aparición tuvo lugar una semana más tarde (hoy, por así decirlo). Entonces Tomás sí estaba presente. Jesús vino a traer fuego nuevo, para los que estaban presentes y podían ver a Jesús, pero también para los que no estaban presentes y no podían ver. Nosotros también pertenecemos a ellos.
¿Qué quedó del grupo de discípulos entusiastas que se habían dejado inspirar por Jesús y que habían recorrido el país con él? No más que un pequeño grupo de personas temerosas detrás de puertas cerradas, con miedo del malvado mundo exterior. Miedo de los sumos sacerdotes, del pueblo que habían azuzado y del poder romano ocupante. Juntos habían condenado a Jesús como agitador y lo habían eliminado. Los apóstoles temerosos también estaban enfadados consigo mismos, porque habían abandonado a Jesús y habían huido cuando fue arrestado (Mt. 26, 56; Mc. 14, 50).
Apagados y desanimados estaban sentados allí aquella tarde, hasta que de repente vieron a Jesús. Muy diferente y sin embargo reconocible. Era reconocible por las heridas de sus manos y de su costado. Y de nuevo emanaba de él inspiración. Por tres veces le oyeron decir: ¡Les deseo la paz! Ningún reproche por haberlo abandonado, sino perdón; no condenación, sino un deseo de paz. Todo estaba de nuevo bien entre ellos y Jesús.
Fueron reanimados de su parálisis, no solo porque se les concedió el perdón, sino también porque resultó que Jesús los necesitaba. Recibieron una tarea. Pudieron participar en la misión de Jesús: Como el Padre me ha enviado, así también yo los envío. De repente se dieron cuenta de que podían continuar la obra de Jesús.
Volvieron a entusiasmarse y recibieron nueva inspiración. Jesús sopló sobre ellos y dijo: Reciban el Espíritu Santo. Es como en la creación, cuando Dios formó al hombre del barro y le sopló el aliento de vida en la nariz para que surgiera un ser viviente (Gn. 2, 7; cf. Sab. 15, 11 y Ez. 37, 3-5). Aquella tarde de domingo tuvo lugar en la sala de las puertas cerradas una nueva creación y se hizo un nuevo comienzo.
¿En qué consistía el encargo que recibieron los discípulos, a qué los impulsó el Espíritu? La respuesta es: el perdón. Oímos en la lectura del evangelio: Reciban el Espíritu Santo. Si perdonan a alguien, Dios también lo perdona. Ellos mismos habían recibido perdón; ahora también debían perdonar a otros. Que el ser perdonados por Dios va junto con el conceder perdón mutuamente también se expresa en el Padre Nuestro: perdona nuestras ofensas, así como nosotros perdonamos a los que nos ofenden (Mt. 6, 12).
En la segunda mitad del evangelio estamos un domingo más adelante. De nuevo estaban reunidos los discípulos y las puertas estaban cerradas. Nuevamente Jesús se puso en medio de ellos. Y de nuevo Jesús les deseó la paz. Pero había una diferencia respecto al domingo anterior. Entonces Tomás no estaba presente; ahora sí. Había oído de los demás que habían visto al Señor. Su reacción fue: primero ver por mí mismo y luego creer: Solo si veo las heridas de los clavos en sus manos y puedo tocarlas con mis dedos, y si puedo meter mi mano en su costado, creeré. Jesús atendió su deseo: Tomás pudo ver y tocar.
Algunos ven en esto un argumento a favor de cosas típicamente católicas como las peregrinaciones, las reliquias, los rituales y las imágenes, cosas que se pueden ver y tocar. Los protestantes oponen a ello el sola fide: no ver y sin embargo creer. Pero tales discusiones no estaban todavía en el orden del día en aquel tiempo. Tomás, que no estaba presente, representa a la comunidad eclesial para la cual Juan escribió su evangelio. Este evangelio data del final del siglo primero y probablemente surgió en Asia Menor. La historia del encuentro de Jesús y Tomás fue escrita para personas que no habían conocido a Jesús personalmente, sino que debían conformarse con oídas. Ellas son felicitadas expresamente: Dichosos los que no ven y sin embargo creen. Pero Tomás (léase todos los creyentes posteriores que no estaban presentes) no está en desventaja en comparación con los otros discípulos; también a él Jesús le muestra sus manos y su costado (20, 20.27).
La reacción de Tomás es muy elocuente. Responde: ¡Señor mío y Dios mío! Tomás cree; ve cómo Dios se refleja en Jesús. El doble nombre Señor Dios aparece más veces en la Biblia. El nombre Dios significa que Él es justo y condena el mal. El nombre Señor significa que Él es misericordioso y perdonador. Pero la combinación señor y dios remite también a la ideología imperial de entonces. Domiciano, emperador del 81 al 96 después de Cristo, fue contemporáneo del evangelista Juan. Fue el primer emperador que se dejó llamar dominus et deus, señor y dios. La confesión de fe de Tomás es, por lo tanto, al mismo tiempo una declaración antirreverencial. La joven comunidad para la que escribe Juan se vuelve contra la ideología del Estado y profesa su fe en el Dios justo y misericordioso de Israel, que se ha mostrado en Jesús.
Al igual que Tomás, también nosotros podemos ver y tocar a Jesús: escuchando el evangelio de hoy e identificándonos con Tomás, que no estaba presente y sin embargo pudo ver y tocar. Pero hay todavía otra manera de ver y tocar: vemos a Jesús y lo tocamos en los demás a nuestro alrededor. Escuchemos las palabras de Jesús del evangelio de Mateo: tuve hambre y me dieron de comer, fui forastero y me acogieron, estuve enfermo y me visitaron, estaba preso y vinieron a mí. Todo lo que hicieron por uno de estos más pequeños, mis hermanos o hermanas, por mí lo hicieron (25, 35-36.40).
El evangelio de hoy – sobre los discípulos que reciben perdón y reciben el encargo de conceder perdón a otros – es más actual que nunca. Actualmente hay muchísima frustración, odio, miedo, agresión y crueldad en diversos lugares del mundo. Se despiertan toda clase de sentimientos negativos, también en nosotros mismos. Esta cadena que se refuerza a sí misma de odio y contrarodio, de violencia y contraviolencia, solo puede ser rota por el perdón y la reconciliación.
Por lo demás, perdonar no significa olvidar. Jesús, que se apareció a sus discípulos, permaneció reconocible por las señales de sus heridas. El pasado no se niega, sino que se reconcilia. Las heridas de Jesús son señales de reconciliación entre el cielo y la tierra. Desde esa reconciliación los discípulos pudieron predicar la reconciliación entre los hombres. Los discípulos: ese es el pequeño grupo de la tarde del primer día, pero también Tomás, que estuvo presente una semana después. También la comunidad de Juan, de más de dos generaciones después, pertenece a ella. También la comunidad reunida en cualquier iglesia, más de diecinueve siglos después, pertenece a ella. Diálogo, reconciliación, perdón a nivel micro y macro: este sigue siendo el camino hacia la paz, la paz que Cristo resucitado desea a sus discípulos, la paz que nosotros debemos hacer realidad.
Texto original · Neerlandés
Het nieuwe vuur van pasen
In het evangelie worden twee verschijningen beschreven van de verrezen Christus aan zijn leerlingen. De eerste verschijning vond plaats op de avond van de eerste dag van de week, dus op de dag van Pasen (een week geleden), Tomas was er niet bij. De tweede verschijning vond een week later plaats (vandaag om zo te zeggen). Toen was Tomas er wel bij. Jezus is nieuw vuur komen brengen, voor hen die erbij waren en Jezus konden zien, maar ook voor hen die er niet bij waren en niet konden zien. Daar horen ook wij bij.
Wat is er overgebleven van de groep enthousiaste leerlingen die zich hadden laten bezielen door Jezus en die met hem waren rondgetrokken? Niet meer dan een groepje angstige mensen achter gesloten deuren, bang voor de boze buitenwereld. Bang voor de hogepriesters, het volk dat door hen was opgehitst en de bezettende Romeinse macht. Tezamen hadden zij Jezus als oproerkraaier veroordeeld en uit de weg geruimd. De angstige apostelen waren ook boos op zichzelf, omdat ze Jezus in de steek hadden gelaten en waren weggevlucht toen hij gevangen werd genomen (Mt. 26:56, Mc. 14:50).
Uitgeblust en moedeloos zaten ze daar die avond, totdat ze ineens Jezus zagen. Heel anders en toch herkenbaar. Hij was herkenbaar aan de wonden in zijn handen en zijn zijde. En weer ging er inspiratie van hem uit. Tot driemaal toe hoorden ze hem zeggen: Ik wens jullie vrede! Geen verwijt dat ze hem in de steek hadden gelaten, maar vergeving, geen veroordeling, maar een vredewens. Het was weer goed tussen hen en Jezus.
Ze werden opgewekt uit hun verlamming, niet alleen doordat hun vergeving werd geschonken, maar ook omdat Jezus hen nodig bleek te hebben. Zij kregen een taak. Zij mochten delen in de zending van Jezus: Zoals de Vader mij heeft uitgezonden, zo zend ik jullie uit. Ineens beseften zij dat zij het werk van Jezus mochten voortzetten.
Ze werden weer enthousiast en kregen nieuwe inspiratie. Jezus blies over hen heen en zei: Ontvang de heilige Geest. Het is als bij de schepping, toen God de mens uit aarde vormde en hem levensadem in de neus blies zodat een levend wezen ontstond (Gen. 2:7, vgl. Wijsh. 15:11 en Ez. 37:3-5). Op die zondagavond vond in de zaal met de gesloten deuren een nieuwe schepping plaats en werd een nieuw begin gemaakt.
Waarin bestond de opdracht die de leerlingen kregen, waartoe zette de Geest hen aan? Het antwoord is: vergeving. We hoorden in de evangelielezing: Ontvang de heilige Geest. Als jullie iemand vergeven, dan vergeeft God hem ook. Zelf hadden zij vergeving gekregen, nu moesten ook zij anderen vergeven. Dat vergeven worden door God samengaat met vergeving schenken aan elkaar wordt ook uitgedrukt in het Onze Vader: vergeef ons onze schulden zoals ook wij vergeven aan onze schuldenaren (Mt. 6:12).
In de tweede helft van het evangelie zijn we een zondag verder. Weer waren de leerlingen bijeen en waren de deuren gesloten. Opnieuw kwam Jezus in hun midden staan. En weer wenste Jezus hun de vrede. Maar er was een verschil met de vorige zondag. Toen was Tomas er niet bij, nu wel. Hij had van de anderen gehoord dat zij de Heer hadden gezien. Zijn reactie was: eerst zelf zien en dan geloven: Alleen als ik de wonden van de spijkers in zijn handen zie en met mijn vingers kan voelen, en als ik mijn hand in zijn zij kan leggen, zal ik het geloven. Jezus kwam aan zijn verlangen tegemoet: Tomas mocht zien en aanraken.
Sommigen zien dit als een argument voor typisch katholieke zaken als bedevaarten, relieken, rituelen en beelden, dingen die je kunt zien en aanraken. Protestanten stellen daar het sola fide tegenover: niet zien en toch geloven. Maar dergelijke discussies waren toen nog niet aan de orde. Tomas die er niet bij was, vertegenwoordigt de kerkgemeente waarvoor Johannes zijn evangelie schreef. Dit evangelie dateert uit het einde van de eerste eeuw en is waarschijnlijk in Klein-Azië ontstaan. Het verhaal van de ontmoeting van Jezus en Tomas is geschreven voor mensen die Jezus niet zelf hadden meegemaakt, maar die het moesten hebben van horen zeggen. Zij worden uitdrukkelijk gefeliciteerd: Gelukkig zijn zij die niet zien en toch geloven. Maar Tomas (lees alle latere gelovigen die er niet bij waren) is niet in het nadeel vergeleken bij de andere leerlingen, ook aan hem toont Jezus zijn handen en zijn zijde (20:20.27).
De reactie van Tomas is veelzeggend. Hij antwoordt: Mijn Heer, mijn God! Tomas gelooft, hij ziet hoe God in Jezus wordt weerspiegeld. De dubbelnaam Heer God komt meer in de Bijbel voor. De naam God betekent dat Hij gerechtig is en het kwaad veroordeelt. De naam Heer betekent dat Hij barmhartig en vergevend is. Maar de combinatie heer en god verwijst ook naar de toenmalige keizerideologie. Domitianus, keizer van 81 tot 96 na Christus, was tijdgenoot van de evangelist Johannes. Hij was de eerste keizer die zich liet aanspreken met dominus et deus, heer en god. De geloofsbelijdenis van Tomas is dus tegelijkertijd een antikeizerlijk statement. De jonge gemeente voor wie Johannes schrijft, keert zich tegen de staatsideologie en bekent zich tot de gerechte en barmhartige God van Israël, die zich in Jezus heeft laten zien.
Evenals Tomas mogen ook wij Jezus zien en aanraken: door te luisteren naar het evangelie van vandaag en door ons te vereenzelvigen met Thomas die er niet bij was en toch mocht zien en aanraken. Maar is nog een andere manier van zien en aanraken: wij zien Jezus en raken hem aan in anderen om ons heen. Luisteren we naar de woorden van Jezus uit het evangelie van Matteüs: ik had honger en jullie gaven mij te eten, ik was vreemdeling en jullie namen mij op, ik was ziek en jullie bezochten mij, in zat gevangen en jullie kwamen naar mij toe. Alles wat jullie gedaan hebben voor een van de geringsten van mijn broeders of zusters, dat hebben jullie voor mij gedaan (25:35-36.40).
Het evangelie van vandaag – over de leerlingen die vergeving ontvangen en de opdracht krijgen om aan anderen vergeving te schenken - is actueler dan ooit. Er heerst momenteel heel veel frustratie, haat, angst, agressie en wreedheid op verschillende plekken in de wereld. Allerlei negatieve gevoelens worden opgewekt, ook in ons zelf. Deze zichzelf versterkende keten van haat en tegenhaat, van geweld en tegengeweld, kan alleen worden doorbroken door vergeving en verzoening.
Vergeven betekent overigens niet vergeten. Jezus die aan zijn leerlingen verscheen, bleef herkenbaar aan de tekenen van zijn wonden. Het verleden wordt niet geloochend, maar verzoend. Jezus’ wonden zijn tekenen van verzoening tussen hemel en aarde. Vanuit die verzoening konden de leerlingen verzoening onder de mensen prediken. De leerlingen: dat is het groepje van de avond van de eerste dag, maar ook Tomas, die er een week later bij was. Ook de gemeente van Johannes van ruim twee generaties later hoort erbij. Ook de gemeente verzameld in welke kerk dan ook, ruim negentien eeuwen later, hoort erbij. Gesprek, verzoening, vergeving op micro- en op macroniveau: dit is nog steeds de weg naar vrede, de vrede die de verrezen Christus zijn leerlingen toewenst, de vrede die wij waar moeten maken.
Abrir el PDF · p. 1 ↗De: hoja de homilía · 12 de abril de 2026
Texto íntegro, reproducido con permiso de la parroquia. (PDF, 3 páginas)