HomilyKrijtbergzondag 21 september 2025
Transfer of the Rectorate • Regional Superior of the Jesuits Marc Desmet SJ
Automatic translation, independently checked · Rectoraatsoverdracht • Regionaal overste van de Jezuïeten Marc Desmet SJ
Dear people of the Krijtberg, dear regular churchgoers who are more familiar with this place than I am myself,
This will not so much be a homily – an exposition of the readings – as a ‘sermon’, an edifying word on the occasion of the handing over of the rector’s staff from Jan Stuyt to Marc Lindeijer.
This rectorate is a service. We Jesuits do not own this church; we administer it. This ministry is an important work of service. And even though it is not materially ‘our church’, there is of course also a material dimension and care attached to administering a church. It is striking in the Gospel – perhaps not for a Dutchman but certainly for a Fleming – how often Jesus speaks about money. Again today. ‘The master praised the – even – unjust steward for acting prudently, for the children of this world are more prudent in dealing with their own generation than are the children of light.’ And although we certainly wish to belong to the children of light, we can yet learn from the prudence of the children of this world. Thanks to material care we still stand here in this church.
We are therefore more than grateful for the very good work of Jan, who for the second time took this ministry at the Krijtberg to heart, with his known élan and cleverness, and the strength of brevity. You call the Krijtberg, Jan, in a brief retrospect a place of consolation, of challenge, and of ‘being there’, which crystallised in your evening round and prayer in the dark church, which you then have entirely to yourself at that moment. A personal, perhaps somewhat strange association: I love to walk around in our beautiful, renovated provincial house in Antwerp on a Saturday, when there is nobody there, and to pray in our small chapel there, where the whole world is nevertheless present. So I recognise it, Jan. It moves me. It shows what this church and the people who come there, from all over the world indeed, have come to mean to you. You can now, with a – if I may say so – somewhat more restful heart, continue as superior of the community.
With Marc Lindeijer as the new rector, the church comes into the hands of a hagiographer, a man of saints – whether he is a holy man may only be pronounced after his passing – who must surely imagine himself here in his holy playground and will be able to employ this artful abundance to his heart’s content. Here he can, like Matthew, ‘bring out of his treasure new things and old’ – regarding the new, I think for example of our two Dutch brother martyrs Nikolaas Kluiters and Frans van der Lugt, to whom your predecessor Jan gave more than fitting attention and a place of prayer and cherishing. This space offers a diversity of Catholic mediations, not to lose oneself in them or to remain stuck in them, but as thousands of references to the one, Triune God. It offers a form of finding God in all things. As the responsorial psalm of this day sings: ‘For the Lord reigns over the nations; his glory bestrides the world / He who looks down from on high surveys heaven and earth…’
The Krijtberg is not just any church: it has been entrusted, uninterruptedly since 1654, even through the suppression, to the Jesuits. Into that tradition, historic in every respect, Jan has entered, and now Marc Lindeijer enters. This church is the centuries-old but also contemporary ‘stone’ face of the Society of Jesus in the Netherlands, into which people from all over the world enter. Besides that, also quasi literally, there is next to it the Ignatiushuis, which for ten years – a mere b by comparison with the Krijtberg – has been sending people out to conduct Spiritual Exercises and Communal discernment in so many places across the country, and is also the virtual face of the Society. It is sufficiently Providential that this rectorate transition falls in the same weekend as the tenth anniversary of the Ignatiushuis.
This church is as narrow as the way that, according to the Sermon on the Mount, leads to life, and this church is high, lifting one’s gaze upward. Thus it speaks of the divine mystery; at the same time it speaks of distance, the Far East in the figure of Xavier, and the Near East in the figures of the Dutch Jesuit martyrs Frans van der Lugt and Nikolaas Kluiters, who are remembered together in brotherhood.
The Krijtberg is not just any church. It is a church that above all radiates tradition but also future:
with Masses in Dutch, Latin and English – tradition and future exemplarily united in the Living Stones, who for some three years now have been thrown into our lap quite providentially, and who from Spuizicht recount the spiritual riches of this church to all who wish to hear it.
But tradition and future/perspective are also embodied here in a Living Word that is proclaimed daily in the homily by a variety of celebrants; daily bread that is distributed daily from the Ignatian meditative company with Jesus of the celebrant. In a faith course.
This is not just any church. She is anchored in this place, but her meaning shifted according to the ecclesial context. After more than two centuries as a hidden church (built in 1654, behind a warehouse called ‘De Krijtberg’), this glorious neo-Gothic church arose in 1883, as a kind of explosion after more than two centuries of restrained faith, as an expression of wealth after poverty. Another hundred and fifty years later, this church draws many passers-by who live in a time of religious ignorance or illiteracy and at the same time of hunger for meaning and significance, pilgrims of hope, also a time of returning people who were baptised and formed in a distant past.
It is therefore also an international church: in the past countless missionaries from the Low Countries were sent to the Far East, like Xavier; now passers-by and expats from all over the world come here – a kind of pilgrim church.
The church will be led by a rector who does not stand alone: not one priest but several priests, yes, for a while now also a deacon, so many volunteers with Gerwin as the spider in the web, so many different musicians in this sacred space: choir, cello, organ, Gregorian chant, English hymns… As a musician I am especially sensitive to that.
The church building, too, does not stand alone, for on one side it is flanked by a house with a Jesuit community rejuvenated by Wouter Blesgraaf and Bastiaan van Rooijen, and on the other side by the young group of Christians of Living Stones, who are formed in the Ignatian way by working, formation and daily service of prayer, singing and guiding people, in this church. For first man makes a house, and then the house forms man.
The importance of catholicity, the importance of being connected to a whole: kataholou, in a time of runaway nationalisms on all continents… – the importance of that one faith in Jesus Christ that may appear in so many cultures and spiritualities – this Church also stands for the Universal Church as it also appears in the Universal Society of Jesus. These distances, this universality is of course evoked by the figure of Xavier, who accompanies the rector as his staff. It is of a surprising topicality.
The current world context with its many forms of violence also makes clear that we must not forget that indeed God is not only Love – there are many forms of Love; God is also Justice – we indeed cannot, in this time, not speak of God as justice, as resounds in the first reading from Amos: ‘Hear this, you who trample upon the needy and destroy the poor of the land… We will buy the lowly man for silver, and the poor man for a pair of sandals; even the waste of our wheat we will sell.’ Also in today’s responsorial psalm (Ps 113) this God of justice resounds: ‘He raises the needy from the dust; he lifts the poor from the dunghill.’
I conclude. What a treasure falls into the hands of the new rector, who like a householder will bring out of his treasure new things and old.
Heartfelt thanks, Jan; heartfelt congratulations, Marc, on this mission.
Original text · Dutch
Rectoraatsoverdracht • Regionaal overste van de Jezuïeten Marc Desmet SJ
Beste mensen van de Krijtberg, beste vaste kerkgangers die meer dan ikzelf vertrouwd zijn met deze plek,
Dit word niet zodanig een homilie – een toelichting bij de lezingen - als wel een ‘preek’, een stichtend woord naar aanleiding van het doorgeven van de rectoraatsstaf van Jan Stuyt aan Marc Lindeijer.
Dit rectoraat is een dienst. Wij, jezuïeten, bezitten deze kerk niet, wij bedienen ze. Deze bediening is een belangrijk dienstwerk. En al is het materieel niet ‘onze kerk’ toch is er natuurlijk ook een materiële dimensie en zorg aan het bedienen van een kerk. Het is opvallend in het evangelie – misschien niet voor een Nederlander maar wel voor een Vlaming - hoe vaak Jezus spreekt over geld. Ook weer vandaag. ‘De heer prees het – zelfs - in de onrechtvaardige rentmeester dat hij met overleg gehandeld had want de kinderen van deze wereld handelen onderling met meer overleg dan de kinderen van het licht.’ En al willen bij zeker behoren tot de kinderen van het licht, toch kunnen we leren van het overleg van de kinderen van deze wereld. Dank zij de materiële zorg staan we hier nog altijd in deze kerk.
We zijn dan ook meer dan dankbaar voor het heel goede werk van Jan die voor de tweede keer dit dienstwerk in de Krijtberg ter harte nam, met de gekende schwung en slimmigheid, en de kracht van de beknoptheid. Je noemt, Jan, in een beknopte terugblik de Krijtberg een plaats van troost, van uitdaging, en van ‘er zijn’, wat zich kristalliseerde in je avondtoer en -gebed in de donkere kerk, die jij dan op dat moment alleen voor jezelf hebt. Een persoonlijke, misschien wat vreemde associatie: ik hou ervan in ons mooie, gerenoveerd regiohuis in Antwerpen op zaterdag, wanneer er niemand is, rond te lopen, en te bidden in onze kleine kapel daar, waar de hele wereld toch aanwezig is. Ik herken het dus, Jan. Het ontroert mij. Het toont wat deze kerk en de mensen die er komen, uit de hele wereld overigens, voor jou is gaan betekenen. Je kan nu met een – als ik het mag zeggen - wat geruster hart verder overste zijn van de communiteit.
Met Marc Lindeijer als nieuwe rector komt de kerk in de handen van een hagiograaf, een man van heiligen – of hij een heilig man is mag slechts na zijn heengaan uitgesproken worden - die zich hier toch wel in zijn heilige speeltuin moet wanen en deze kunstige overdaad zal kunnen aanwenden naar hartenlust. Hij kan hier zoals Matteüs ‘als een huisvader uit zijn schat oud én nieuw tevoorschijn halen’ – ik denk wat het nieuwe betreft bijvoorbeeld aan onze twee Nederlandse medebroeder-martelaars Nikolaas Kluiters en Frans van der Lugt aan wie uw voorganger Jan meer dan passende aandacht en een bid- en koesterplaats heeft geschonken. Deze ruimte biedt een diversiteit aan katholieke mediaties/bemiddelingen, niet om er zich in te verliezen of te blijven hangen maar als duizenden verwijzingen naar de ene, Drie-ene God. Het biedt een vorm van God vinden in alle dingen. Zoals de tussenzang van deze dag zingt: ‘Want boven de volkeren troont de Heer, zijn glorie beheerst de wereld / Die van omhoog overziet het hemelgewelf en de aarde…
De Krijtberg is niet zomaar een kerk: Ze is al sinds 1654 ononderbroken, zelfs niet door de opheffing, toevertrouwd aan de jezuïeten. In die in alle opzichten historische traditie is Jan getreden en treedt nu Marc Lindeijer. Deze kerk is het eeuwenoude maar ook actuele ‘stenen’ gezicht van de Sociëteit van Jezus in Nederland waar mensen uit de hele wereld binnen treden. Daarnaast, ook quasi letterlijk, is er naast het Ignatiushuis dat sinds tien jaar – een b by in vergelijking met de Krijtberg - mensen uitzendt om Geestelijke Oefeningen en Gemeenschappelijke onderscheiding op zoveel plaatsen te lande uitzendt en ook het virtuele gezicht van de Sociëteit. Het is Voorzienig genoeg dat deze rectoraatstransitie in het zelfde weekend valt als het tienjarig jubileum van het Ignatiushuis.
Deze kerk is smal als de weg die volgens de bergrede naar het leven leidt, en deze kerk is hoog, doet de blik omhoog heffen Zo spreekt ze van het goddelijk mysterie, tegelijk spreekt ze van verte, het verre oosten in de figuur van Xaverius, en het Nabije Oosten in de figuren van de Nederlandse jezuïetenmartelaren Frans van der Lugt en Nikolaas Kluiters die broederlijk samen herinnerd worden.
De Krijtberg is niet zomaar een kerk. Het is een kerk die in de eerste plaats traditie uitstraalt maar ook toekomst:
met missen in het Nederlands, latijn én Engels – traditie en toekomst voorbeeldig verenigd in de Living Stones die ons sinds den drietal jaren toch wel providentieel in de schoot zijn geworpen en vanuit Spuizicht de spirituele rijkdom van deze kerk aan al wie het wil horen verhalen.
Maar traditie en toekomst/perspectief worden hier ook belichaamd in een Levend Woord dat dagelijks in de homilie door een variatie aan voorgangers verkondigd wordt; dagelijks brood dat dagelijks wordt verdeeld vanuit het ignatiaans meditatief gezelschap met Jezus van de voorganger. In een geloofscursus.
Dit is niet zomaar een kerk. Ze is verankerd op deze plaats maar haar betekenis verschoof naargelang de kerkelijke context. Na meer dan twee eeuwen schuilkerk (gebouwd in 1654, achter een magazijn genaamd ‘De Krijtberg’), kwam deze glorieuze neogothische kerk er in 1883, als een soort explosie na meer dan twee eeuwen ingehouden geloof, als expressie van rijkdom na armoede. Weer hondervijftig jaar later lokt deze kerk vele passanten die leven in een tijd van gelovige onwetendheid ofte analfabetisme en tegelijk van honger naar betekenis en zin, pelgrims van hoop, ook een tijd van terugkerenden nadat men in een ver verleden gedoopt en gevormd werd.
Het is dan ook een internationale kerk: vroeger werden ontelbare missionarissen van de Lage Landen gezonden naar het verre oosten, zoals Xaverius; nu komen passanten en expats uit de hele wereld naar hier - een soort pelgrimskerk
De kerk zal worden geleid door een rector die niet alleen staat: niet één priester maar meerdere priesters, ja nu ook even een diaken, zoveel vrijwilligers met als spin in het web Gerwin, zoveel verschillende muzikanten in deze sacrale ruimte: koor, cello, orgel, gregoriaans, Engelse liederen… Als muzikant ben ik daar extra gevoelig voor.
Ook het kerkgebouw staat niet alleen, want aan de ene kant is het geflankeerd door een huis met een door Wouter Blesgraaf en Bastiaan van Rooijen verjongde jezuïetencommuniteit, en langs de andere kant de jonge groep christenen van Living Stones die zich ignatiaans vormen door te werken, vorming én dagelijkse dienst van bidden, zingen en mensen gidsen, in deze kerk. Want eerst maakt de mens een huis, en dan vormt het huis de mens.
Het belang van katholiciteit, belang van betrokken zijn op een geheel: kataholou, in een tijd van doorgeslagen nationalismen in alle continenten… - belang van dat ene geloof in Jezus Christus dat mag verschijnen in zoveel culturen en spiritualiteiten – deze Kerk staat ook voor de Universele Kerk zoals ze ook verschijnt in de Universele Sociëteit van Jezus. Deze verten, deze universaliteit wordt uiteraard opgeroepen door de figuur van Xaverius die de rector als zijn staf vergezelt. Het is van een verrassende actualiteit.
De huidige wereldcontext met zijn vele vormen van geweld maakt ook duidelijk dat we niet mogen vergeten dat inderdaad God niet alleen Liefde is – er zijn veel vormen van Liefde; God is ook Gerechtigheid – wij kunnen inderdaad in deze tijd niet niet spreken over God als gerechtigheid, zoals klinkt in de eerste lezing van Amos: Hoort toe, gij die de armen verdrukt en de misdeelden in het land verdelgt… Dan kopen wij de kleine man voor geld, de arme voor een paar schoenen, en verhandelen wij zelfs de afval van ons koren’. Ook In de tussenzang van vandaag (Ps 113) klinkt deze God van gerechtigheid door: Die machtelozen tilt uit het stof, van vuilnishopen de armen weghaalt’
Ik besluit. Wat een schat valt er in de handen van de nieuwe rector die als een huisvader uit zijn schat oud én nieuw tevoorschijn zal halen.
Hartelijk dank, Jan, hartelijk gefeliciteerd, Marc, met deze zending.
Open the PDF · p. 1 ↗From: homily sheet · 21 September 2025
Full text, reproduced with the parish’s permission. (PDF, 4 pages)