HomilyKrijtberg
Sixth Sunday of Easter
The author’s own translation · Zesde zondag van Pasen
Years ago I visited a church in Haarlem, built in a quarter with low houses, a neo-Gothic building from the beginning of the 20th century. A large space with everything still on it and in it. The parish priest had built the church at his own expense. For generations people had done their best to decorate the church with statues and paintings and stained-glass windows. But the church was to be demolished. There was a large tree in the parish garden, which was already there before the church was built. The tree could remain standing. But the house of God had to disappear. Every church demolition is something of a lost battle. It seems as if God and religion are disappearing more and more from the cityscape and society.
Today, in connection with the readings, I would like to say something about God's dwelling among people. Jewish rabbis have made a statement about this: God dwells in the entire cosmos, but especially in the promised land. He dwells in the promised land, but especially in Jerusalem. He dwells in Jerusalem, but especially in the temple.
The remarkable thing is that this statement dates from a time when the temple had long since disappeared. So we will have to solve the question of how God is present among people in a different way. The Bible itself provides clues.
The prophet Isaiah puts the following words into God's mouth, while Jerusalem and the temple are in ruins: I live in a high and holy place, but I am also with the contrite and humbled spirit (57:15). Paul says plainly that we ourselves are the temple: Didn’t you realize that you were God’s temple and that the Spirit of God was living among you? (1 Cor. 3:16).
We find another text in the second reading, from the book of Revelation. Here the heavenly Jerusalem is described. I saw that there was no temple in the city since the Lord God Almighty and the Lamb were themselves the temple (Rev. 21:22). This new Jerusalem can be understood as a blueprint of a human society according to God's intention. The new Jerusalem stands in contrast to Babylon, a city where selfishness, the law of the strongest, violence and chaos reign. In the heavenly Jerusalem, the city where people are connected to each other, there God can be found. Here, people live in a divine space.
God's dwelling with people is also the theme of John's gospel reading. It is part of the speech in which Jesus says goodbye to his disciples after the last supper, just before his death. The disciples are portrayed as a group of uncertain, uncomprehending people. They will have to continue without their beloved teacher. Over the heads of the disciples, John lets Jesus speak to his own congregation, somewhere in Asia Minor, two generations after Jesus' death. And over the heads of his parishioners, John speaks to us, in a time that is sometimes referred to as 'post-Christian'. How can that distant and absent Jesus still be experienced as an inspiring, guiding presence?
Today's gospel reading provides an answer to this question. John does not make it easy for us. He sometimes sounds abstract, difficult to access, esoteric. I will highlight two sentences from today's gospel that can help us. The first sentence reads: Whoever loves me will keep my word, and my Father will love him, and we will come to him and make our dwelling with him (14:23). The best way to give a loved one who has died a place in your life is to get inspired by his or her ideals, to make these ideals a reality. In this way, he or she will continue to live in you and in your actions. This is also the case with the disciples. They must finish what Jesus started. Put into practice the love that Jesus preached. When people love each other, God lives among them.
The second sentence I would like to draw attention to is the following: Peace I leave with you; my peace I give to you. Not as the world gives do I give it to you. Do not let your hearts be troubled or afraid (John 14:27). On Liberation Day, on May 5th, we celebrated peace. Peace must be fought for. It is not an inheritance to be received passively, but a task. It is not a peace imposed by those in power, as the Romans did in their day. Authoritarian potentates do not bring real peace. Consumer society does not bring real peace either. Peace only comes about where there is mutual solidarity.
When Israel no longer had a temple where it could locate God, God was sought in the contrite and humbled spirit, he was sought in the hearts of people. Now that the visible presence of God in the form of church buildings and institutions is diminishing, we are challenged in a new way to seek Him where He is present. He is there where people are building homes in the new Jerusalem, the city of peace. There God lives in their midst.
Original text · Dutch
Zesde zondag van Pasen
Jaren geleden bezocht ik een kerk in Haarlem, gebouwd in een wijkje met lage huizen, een neogotisch gebouw uit het begin van de 20ste eeuw. Een grote ruimte met alles er nog op en aan en in. De bouwpastoor had de kerk uit eigen vermogen laten bouwen. Generaties lang hadden mensen hun best gedaan om de kerk te versieren met beelden en schilderingen en glas-in-loodramen. Maar de kerk zou gesloopt worden. In de pastorietuin stond een grote boom, die er al was voordat de kerk gebouwd werd. De boom zou blijven staan. Hij wel. Maar het godshuis moest verdwijnen. Iedere kerksloop heeft iets van een verloren veldslag. Het lijkt of God en godsdienst steeds meer verdwijnen uit het stadsbeeld en de samenleving.
Vandaag wil ik naar aanleiding van de lezingen iets zeggen over Gods wonen onder de mensen. Joodse rabbi's hebben hier een uitspraak over gedaan. God woont in de hele kosmos, maar vooral in het beloofde land. Hij woont in het beloofde land, maar vooral in Jeruzalem. Hij woont in Jeruzalem, maar vooral in de tempel.
Het merkwaardige is dat deze uitspraak dateert uit een tijd dat de tempel er al lang niet meer was. We zullen dus de vraag hoe God onder de mensen aanwezig is op een andere manier moeten oplossen. De Bijbel zelf geeft aanwijzingen.
De profeet Jesaja legt God, terwijl Jeruzalem en de tempel in puin liggen, de volgende woorden in de mond: In hoogheid en heiligheid zal ik tronen met hen die gebroken zijn en nederig van geest (57:15). Paulus zegt onomwonden dat wij zelf de tempel zijn: U weet toch dat u een tempel van God bent en dat de Geest van God in uw midden woont? (1 Kor. 3:16, vgl. 2 Kor. 6:16, Ef. 2:19-22).
Een andere aanwijzing vinden we in de tweede lezing, uit het boek Openbaring. Hier wordt het hemelse Jeruzalem beschreven. Dit nieuwe Jeruzalem is te verstaan als een blauwdruk van een menselijke samenleving naar Gods bedoeling. Het nieuwe Jeruzalem staat tegenover Babylon, een stad, waar zelfzucht, het recht van de sterkste, geweld en chaos heersen. In het hemelse
Jeruzalem, de stad waar mensen met elkaar verbonden zijn, daar is God te vinden. Hier is geen tempel, want God, de Heer, de Almachtige, is haar tempel (Ap. 21:22). De mensen leven hier in een goddelijke ruimte.
Gods wonen bij mensen is ook het thema van de evangelielezing van Johannes. Het is een gedeelte van de rede waarin Jezus afscheid neemt van zijn leerlingen na het laatste avondmaal, vlak voor zijn dood. De leerlingen worden getekend als een groepje onzekere, niet begrijpende mensen. Ze zullen zonder hun geliefde leraar verder moeten. Over de hoofden van de leerlingen heen laat Johannes Jezus spreken tot zijn eigen gemeente, ergens in Klein-Azië, twee generaties na de dood van Jezus. En over de hoofden van zijn parochianen spreekt Johannes tot ons, in een tijd die wel als 'postchristelijk' wordt aangeduid. Hoe is die verre en afwezige Jezus toch als inspirerende, richtinggevende aanwezigheid te ervaren?
De evangelielezing van vandaag geeft een antwoord op deze vraag. Johannes maakt het ons niet makkelijk. Hij klinkt soms abstract, moeilijk toegankelijk, esoterisch. Ik licht twee zinnen uit het evangelie van vandaag waar we iets mee kunnen doen. De eerste zin luidt: Wanneer iemand mij liefheeft zal hij zich houden aan wat ik zeg, mijn Vader zal hem liefhebben en mijn Vader en ik zullen bij hem komen en bij hem wonen (Joh. 14:23). De beste manier om een dierbare gestorvene een plaats te geven in je leven is je te laten inspireren door zijn of haar idealen, deze idealen werkelijkheid laten worden. Zo blijft hij of zij voortleven in jou en in jouw daden. Dit is ook met de leerlingen het geval. Zij moeten afmaken wat Jezus is begonnen. De liefde die Jezus preekte in praktijk brengen. Wanneer mensen liefhebben zal God bij hen wonen.
De tweede zin waar ik de aandacht op wil vestigen is de volgende: Ik laat jullie vrede na; mijn vrede geef ik jullie, zoals de wereld die niet geven kan. Maak je niet ongerust en verlies de moed niet (Joh. 14:27). We hebben pas op Bevrijdingsdag de vrede gevierd. Vrede moet worden bevochten. Het is geen passief te ontvangen erfenis, maar een opdracht. Het is niet een vrede die door machthebbers wordt opgelegd, zoals destijds de Romeinen deden. Autoritaire potentaten brengen geen echte vrede. Ook de consumptiemaatschappij brengt geen echte vrede, geen vrede voor iedereen. Vrede ontstaat alleen waar onderlinge solidariteit heerst.
Toen Israël geen tempel meer had waar het God zou kunnen lokaliseren, werd God gezocht in de nederigen van geest, in het hart van mensen. Nu de zichtbare presentie van God in de vorm van kerkgebouwen en instituties afneemt, worden we op een nieuwe manier uitgedaagd om Hem te zoeken waar Hij in ieder geval aanwezig is: waar mensen woningen bouwen voor zijn stad van vrede. Daar woont God in hun midden.
Open the PDF · p. 1 ↗From: homily sheet · 25 May 2025
Full text, reproduced with the parish’s permission. (PDF, 3 pages)
Sources
English: PDF ↗