HomilyKrijtbergtweede zondag van Pasen
The new fire of easter
Automatic translation, independently checked · Het nieuwe vuur van pasen
Today is the second Sunday of Easter, also called Low Sunday. The gospel describes two appearances of the risen Christ to his disciples. The first appearance took place on the evening of the first day of the week, that is, on Easter Day; Thomas was not present. The second appearance took place a week later, that is, today, so to speak. This time Thomas was present. Jesus came to bring new fire, for those who were present and could see, but also for those who were not present and could not see. We too belong to these.
What remained of the group of enthusiastic disciples who had gathered around the charismatic Jesus and had travelled about with him? No more than a few frightened men behind locked doors, afraid of the hostile world outside. Afraid of the high priests, the people they had stirred up, and the occupying Roman power. Together they had condemned Jesus as a troublemaker and put him out of the way. The frightened apostles were also angry with themselves, because they had abandoned Jesus and had fled when he was arrested (Mt. 26:56, Mk. 14:50).
Extinguished and despondent, they sat there that evening, until suddenly they saw light. Suddenly Jesus stood in their midst. Very different and yet recognisable. He was recognisable by the wounds in his hands and his side. And again inspiration went out from him. He lifted them out of their despondency. Three times they heard him say: I wish you peace! No reproach for having abandoned him, but forgiveness, no condemnation, but a wish for peace. All was well again between them and Jesus.
They were raised from their paralysis, not only because forgiveness was granted them, but also because Jesus turned out to need them. They were given a task. They were allowed to share in the mission of Jesus: As the Father has sent me, so I send you. Suddenly they realised that they had to continue the work of Jesus.
They became enthusiastic again and received new inspiration. Jesus breathed over them and explained what this meant: Receive the Holy Spirit. The evangelist John who tells us this refers to the creation story. In it we read that God formed man from the dust of the ground, that he breathed the breath of life into his nostrils, and that thus man became a living being (Gen. 2:7, cf. Wis. 15:11 and Ez. 37:3-5). On that Sunday evening a new creation took place in the room with locked doors. A new beginning was made.
What did the commission the disciples received consist of, what did the Spirit urge them to? The commission was: forgiveness. We heard in the gospel reading: Receive the Holy Spirit. If you forgive anyone, God will also forgive him. They themselves had received forgiveness; now they too had to forgive others. Being forgiven by God and granting forgiveness to others are connected. This is also expressed in the Our Father, which we shall repeat in the liturgy: forgive us our debts, as we also forgive our debtors (Mt. 6:12).
In the second half of the gospel we are one Sunday further on. Again the disciples were gathered and the doors were closed. Once more Jesus came and stood in their midst. And again Jesus wished them peace. But there was a difference from the previous Sunday. Then Thomas had not been present. Now he was. He had heard from the others that they had seen the Lord. His reaction was: first see for myself and then believe. Only if I see the wounds of the nails in his hands and can feel them with my fingers, and if I can place my hand in his side, will I believe. Jesus met his desire: Thomas was allowed to see and touch.
Some see this as an argument for typically Catholic things such as pilgrimages, relics, rituals and images, things you can see and touch. Protestants set sola fide against this: not seeing and yet believing. But such discussions were not yet at issue at that time. Perhaps Thomas, who was not present, represents the church community for which John wrote his gospel. This gospel dates from the end of the first century and probably originated in Asia Minor. The story of the encounter between Jesus and Thomas was not written for people who had experienced Jesus themselves, but for believers who had to rely on hearsay. They are expressly congratulated: Blessed are those who have not seen and yet believe. Thomas, who was not present, is not at a disadvantage compared with the disciples who were present a week earlier. Jesus shows him his hands and side too.
Thomas's reaction is telling. He answers: My Lord and my God! Thomas believes; he sees how God is reflected in Jesus. In doing so he uses a biblical prayer formula. Thus we read in a psalm: LORD, my God, I cried to you for help, and you have healed me (Ps. 30:3, cf. 2 Sam. 7:28, Ps. 35:23, Jer. 31:18, Zech. 13:9). But at the same time Thomas uses an expression that was used in the imperial ideology. Domitian, emperor from 81 to 96 after Christ, was a contemporary of John. He was the first emperor to allow himself to be addressed as dominus et deus, lord and god. Thomas's confession of faith is therefore at the same time an anti-imperial statement. The young community for whom John writes turns against the state ideology and professes the God of Israel, who has shown himself in Jesus.
We are like Thomas and like those for whom John wrote the gospel. We too know Jesus only by hearsay. We stand in the age-old tradition that ultimately goes back to that charismatic man from Galilee and the group of enthusiastic followers around him. The words he spoke to his faithful on that first Sunday have not lost their validity. They are more topical than ever. At present there is a great deal of frustration, hatred, fear, aggression and cruelty in various places in the world. All kinds of negative feelings are stirred up, also in ourselves. This self-reinforcing chain of hatred and counter-hatred, of violence and counter-violence, can only be broken by forgiveness and reconciliation.
Forgiving, moreover, does not mean forgetting. Jesus, who appeared to his disciples, remained recognisable by the signs of his wounds. The past is not denied, but reconciled. Jesus' wounds are signs of reconciliation between heaven and earth. From that reconciliation the disciples could preach reconciliation among people. Those disciples are the disciples of the evening of the first day, but also Thomas, who was present a week later. Also the community of John, well over two generations later. Also the community gathered in whatever church, well over nineteen centuries later. Dialogue, reconciliation, forgiveness at the micro and macro level: this is still the way to peace, the peace that the risen Christ wishes his disciples.
Original text · Dutch
Het nieuwe vuur van pasen
Het is vandaag de tweede zondag van Pasen, ook wel Beloken Pasen genoemd. In het evangelie worden twee verschijningen beschreven van de verrezen Christus aan zijn leerlingen. De eerste verschijning vond plaats op de avond van de eerste dag van de week, dus op de dag van Pasen, Tomas was er niet bij. De tweede verschijning vond een week later plaats, dus vandaag om zo te zeggen. Toen was Tomas er wel bij. Jezus is nieuw vuur komen brengen, voor hen die erbij waren en konden zien, maar ook voor hen die er niet bij waren en niet konden zien. Daar horen ook wij bij.
Wat is er overgebleven van de groep enthousiaste leerlingen die zich hadden verenigd rond de charismatische Jezus en die met hem waren rondgetrokken? Niet meer dan wat angstige mannen achter gesloten deuren, bang voor de boze buitenwereld. Bang voor de hogepriesters, het volk dat door hen was opgehitst en de bezettende Romeinse macht. Tezamen hadden zij Jezus als oproerkraaier veroordeeld en uit de weg geruimd. De angstige apostelen waren ook boos op zichzelf, omdat ze Jezus in de steek hadden gelaten en waren weggevlucht toen hij gevangen werd genomen (Mt. 26:56, Mc. 14:50).
Uitgeblust en moedeloos zaten ze daar die avond, totdat ze ineens licht zagen. Plotseling stond Jezus in hun midden. Heel anders en toch herkenbaar. Hij was herkenbaar aan de wonden in zijn handen en zijn zijde. En weer ging er inspiratie van hem uit. Hij haalde hen uit de put. Tot driemaal toe hoorden ze hem zeggen: Ik wens jullie vrede! Geen verwijt dat ze hem in de steek hadden gelaten, maar vergeving, geen veroordeling, maar een vredewens. Het was weer goed tussen hen en Jezus.
Ze werden opgewekt uit hun verlamming, niet alleen doordat hun vergeving werd geschonken, maar ook omdat Jezus hen nodig bleek te hebben. Zij kregen een taak. Zij mochten delen in de zending van Jezus: Zoals de Vader mij heeft uitgezonden, zo zend ik jullie uit. Ineens beseften zij dat zij het werk van Jezus moesten voortzetten.
Ze werden weer enthousiast en kregen nieuwe inspiratie. Jezus blies over hen en legde uit wat dit betekende: Ontvang de heilige Geest. De evangelist Johannes die ons dit vertelt, verwijst naar het scheppingsverhaal. Hierin is te lezen dat God de mens uit aarde vormde, dat hij hem levensadem in de neus blies en dat zo de mens een levend wezen werd (Gen. 2:7, vgl. Wijsh. 15:11 en Ez. 37:3-5). Op die zondagavond vond in de zaal met gesloten deuren een nieuwe schepping plaats. Er werd een nieuw begin gemaakt.
Waarin bestond de opdracht die de leerlingen kregen, waartoe zette de Geest hen aan? De opdracht luidde: vergeving. We hoorden in de evangelielezing: Ontvang de heilige Geest. Als jullie iemand vergeven, dan vergeeft God hem ook. Zelf hadden zij vergeving gekregen, nu moesten ook zij anderen vergeven. Vergeven worden door God en vergeving schenken aan anderen hebben met elkaar te maken. Dit wordt ook uitgedrukt in het Onze Vader, dat wij zullen herhalen in de liturgie: vergeef ons onze schulden zoals ook wij vergeven aan onze schuldenaren (Mt. 6:12).
In de tweede helft van het evangelie zijn we een zondag verder. Weer waren de leerlingen bijeen en waren de deuren gesloten. Opnieuw kwam Jezus in hun midden staan. En weer wenste Jezus hun de vrede. Maar er was een verschil met de vorige zondag. Toen was Tomas er niet bij. Nu was hij er wel. Hij had van de anderen gehoord dat zij de Heer hadden gezien. Zijn reactie was: eerst zelf zien en dan geloven. Alleen als ik de wonden van de spijkers in zijn handen zie en met mijn vingers kan voelen, en als ik mijn hand in zijn zij kan leggen, zal ik het geloven. Jezus kwam aan zijn verlangen tegemoet: Tomas mocht zien en aanraken.
Sommigen zien dit als een argument voor typisch katholieke zaken als bedevaarten, relieken, rituelen en beelden, dingen die je kunt zien en aanraken. Protestanten stellen daar het sola fide tegenover: niet zien en toch geloven. Maar dergelijke discussies waren toen nog niet aan de orde. Misschien vertegenwoordigt Tomas, die er niet bij was, de kerkgemeente waarvoor Johannes zijn evangelie schreef. Dit evangelie dateert uit het einde van de eerste eeuw en is waarschijnlijk in Klein-Azië ontstaan. Het verhaal van de ontmoeting van Jezus en Tomas is niet geschreven voor mensen die Jezus zelf hadden meegemaakt, maar voor gelovigen die het moesten hebben van horen zeggen. Zij worden uitdrukkelijk gefeliciteerd: Gelukkig zijn zij die niet zien en toch geloven. Tomas, die er niet bij was, is niet in het nadeel vergeleken bij de leerlingen die er een week geleden wel bij waren. Ook aan hem toont Jezus zijn handen en zijde.
De reactie van Tomas is veelzeggend. Hij antwoordt: Mijn Heer, mijn God! Tomas gelooft, hij ziet hoe God in Jezus wordt weerspiegeld. Hij gebruikt hierbij een Bijbelse gebedsformule. Zo lezen we in een psalm: HEER, mijn God, ik riep tot u om hulp en u hebt mij genezen (psalm 30:3, vgl. 2 Sam. 7:28, ps. 35:23, Jer. 31:18, Zach. 13:9). Maar tegelijkertijd gebruikt Tomas een uitdrukking die werd gebruikt in de keizerideologie. Domitianus, keizer van 81 tot 96 na Christus, was tijdgenoot van Johannes. Hij was de eerste keizer die zich liet aanspreken met dominus et deus, heer en god. De geloofsbelijdenis van Tomas is dus tegelijkertijd een antikeizerlijk statement. De jonge gemeente voor wie Johannes schrijft, keert zich tegen de staatsideologie en bekent zich tot de God van Israël, die zich in Jezus heeft laten zien.
Wij zijn als Tomas en als degenen voor wie Johannes het evangelie schreef. Ook wij kennen Jezus alleen van horen zeggen. Wij staan in de eeuwenoude traditie die uiteindelijk teruggaat op die charismatische man uit Galilea en de groep enthousiaste volgelingen om hem heen. De woorden die hij sprak tot zijn getrouwen op die eerste zondag, hebben hun gelding niet verloren. Zij zijn actueler dan ooit. Er heerst momenteel heel veel frustratie, haat, angst, agressie en wreedheid op verschillende plekken in de wereld. Allerlei negatieve gevoelens worden opgewekt, ook in ons zelf. Deze zichzelf versterkende keten van haat en tegenhaat, van geweld en tegengeweld, kan alleen worden doorbroken door vergeving en verzoening.
Vergeven betekent overigens niet vergeten. Jezus die aan zijn leerlingen verscheen, bleef herkenbaar aan de tekenen van zijn wonden. Het verleden wordt niet geloochend, maar verzoend. Jezus’ wonden zijn tekenen van verzoening tussen hemel en aarde. Vanuit die verzoening konden de leerlingen verzoening onder de mensen prediken. Die leerlingen zijn de leerlingen van de avond van de eerste dag, maar ook Tomas, die er een week later bij was. Ook de gemeente van Johannes, ruim twee generaties later. Ook de gemeente verzameld in welke kerk dan ook, ruim negentien eeuwen later. Gesprek, verzoening, vergeving op micro- en op macroniveau: dit is nog steeds de weg naar vrede, de vrede die de verrezen Christus zijn leerlingen toewenst.
Open the PDF · p. 1 ↗From: homily sheet · 11 April 2021
Full text, reproduced with the parish’s permission. (PDF, 3 pages)