De heilige Augustinus van Hippo

De heilige Augustinus is het afgelopen jaar wel vaker in het nieuws geweest. Dat heeft alles te maken met paus Leo XIV die lid is van de Orde die gesticht werd door deze heilige. Heel wat kerken, ook verscheidene kerken in Amsterdam hebben de heilige Augustinus als Patroonheilige. Tot onze Emmaüsparochie behoort de Augustinuskerk aan de Postjesweg, vernoemd naar de heilige Augustinus van Hippo.

Maar wie was de heilige Augustinus, en wat kunnen we vandaag, in 2026, nog leren van deze heilige?

Augustinus werd in 354 geboren in Thagaste, in het huidige Algerije. Hij groeide op in een gezin waar geloof en twijfel naast elkaar bestonden: zijn moeder, de heilige Monica, was een vrome christen, zijn vader was heidens.

Al jong bleek Augustinus een briljant denker. Hij studeerde retorica en zocht zijn weg in filosofie, waarheid en succes. Maar zijn hart vond geen rust. Hij leefde een tijd ver van God, zoekend in wereldse genoegens en verschillende filosofische stromingen. Later zou hij zelf schrijven:

“Onrustig is ons hart, totdat het rust vindt in U.”

Die onrust werd zijn weg naar God. In Milaan, onder invloed van bisschop Ambrosius en de volhardende gebeden van zijn moeder, kwam de ommekeer. In een tuin hoorde hij de woorden “Neem en lees’, waarna hij de Schrift opende en geraakt werd in het diepst van zijn ziel. Dat moment veranderde zijn leven voorgoed.

Een leven in dienst van waarheid en liefde Na zijn bekering liet Augustinus zijn oude leven achter zich. Hij werd gedoopt, keerde terug naar Afrika en werd uiteindelijk bisschop van Hippo. Als bisschop leefde hij niet op afstand, maar midden tussen zijn mensen. Hij preekte, schreef, luisterde en worstelde samen met hen. Zijn werken zoals Belijdenissen behoren tot de belangrijkste teksten van de Kerk. Niet omdat ze alleen geleerd zijn, maar omdat ze 10 doordrenkt zijn van een zoekend hart dat God heeft gevonden. Voor Augustinus was geloof geen theorie, maar een relatie. Geen perfect systeem, maar een levende ontmoeting. Innerlijke weg: God vinden in het hart

De spiritualiteit van Augustinus is diep innerlijk. Hij zocht God niet eerst buiten zichzelf, maar leerde Hem kennen in de stilte van het hart. Hij schreef:

“Keer terug in jezelf; in de innerlijke mens woont de waarheid.”

Dat betekent niet dat hij zich terugtrok uit de wereld, integendeel. Juist vanuit die innerlijke ontmoeting kon hij anderen dienen, onderwijzen en liefhebben. Zijn geloof was een weg van zoeken en vinden, vallen en opstaan, denken en beminnen. Augustinus laat zien dat God niet schrikt van onze vragen, twijfels of onrust, maar dat Hij daar juist aanwezig is.

Heilige Augustinus stierf in 430, maar zijn woorden leven voort, misschien wel sterker dan ooit. In een wereld vol afleidingen en onrust spreekt hij nog altijd: dat we niet alles hoeven te begrijpen, dat we niet perfect hoeven te zijn, maar dat we mogen blijven zoeken... totdat we rust vinden in God.

Zijn leven herinnert ons eraan dat geloof geen rechte lijn is, maar een weg. En dat zelfs onze omwegen deel kunnen worden van die weg. Zo komen we terug bij de vraag: wie was heilige Augustinus, en wat kunnen wij vandaag, in 2026, van hem leren?

Misschien dit:

dat God ons niet pas ontmoet wanneer we 'klaar' zijn, maar juist midden in onze onrust.

In onze tijd krijgt de spiritualiteit van Augustinus een bijzondere actualiteit door paus Leo XIV, die voortkomt uit de Augustijnse traditie. Als Augustijn draagt hij diezelfde kern in zich: het zoeken naar God in het hart, leven in gemeenschap, en liefde die geworteld is in waarheid.

Waar Augustinus sprak over een rusteloos hart dat God zoekt, herinnert paus Leo XIV de Kerk eraan dat dit zoeken nog altijd gaande is, in ieder mens, in iedere tijd. Zijn pontificaat nodigt uit tot een Kerk die niet alleen spreekt, maar ook luistert. Niet alleen onderwijst, maar ook samen op weg gaat. Zo leeft de geest van Augustinus voort, niet als iets van vroeger, maar als een levende stroom in de Kerk van vandaag.

“Adem in mij, heilige Geest: ik zal het goede denken. Spoor me aan, heilige Geest: ik zal het goede doen. Verlok me, heilige Geest: ik zal het goede zoeken. Geef me kracht, heilige Geest: ik zal het goede vasthouden. Bescherm me, heilige Geest: ik zal het goede nooit verliezen."