HomilíaKrijtberg
Trigésimo Domingo del Año
Traducción automática, verificada de forma independiente · 30ste Zondag door het jaar
Fecha según el nombre del archivo de la iglesia.
Un mosaico mural del siglo sexto en una iglesia de Rávena puede servir como ilustración del evangelio de hoy. Delante de una pequeña construcción con columnas – el templo – están dos hombres. El hombre de la derecha tiene las manos elevadas, como nosotros hacemos durante el Padrenuestro. Es el gesto orante del cristianismo primitivo. El hombre está representado de frente. Está erguido con dignidad y mira hacia adelante con sus grandes ojos oscuros, en forma de almendra. La misma postura la encontramos también en pinturas de las catacumbas y en relieves de sarcófagos: en el difunto, pero también en Noé en el arca, Daniel en el foso de los leones, los tres jóvenes en el horno de fuego. Es la postura típica del piadoso, del creyente, del hombre unido a Dios. En el mosaico mencionado es el fariseo del evangelio de hoy. En efecto, un hombre honrado, que no hacía toda clase de cosas malas, y que ayunaba más y daba más de sus ingresos de lo necesario, y por eso era respetado por todos.
El hombre de la izquierda en el mosaico no está tan erguido como su vecino. Tiene la cabeza inclinada, la mano sobre el pecho, y lo vemos un poco de lado. Es el publicano del evangelio. Es justo que se presente con más modestia, porque las personas como él eran aborrecidas por todos como colaboradores y extorsionadores.
El evangelio nos sorprende porque invierte los papeles. El publicano se fue a casa como alguien que es justo a los ojos de Dios, pero el otro no. ¿Por qué? Escuchemos cómo oran ambos. La oración del fariseo es una oración en primera persona: yo no hago cosas malas, yo ayuno, yo doy el diezmo de todos mis ingresos. Todo el mundo quiere ser confirmado por los demás, pero el fariseo se confirma a sí mismo enumerando sus buenas obras. Y lo que es peor: se confirma a sí mismo empujando al otro hacia abajo: yo no soy como los demás hombres, y ciertamente no como ese publicano. Aquí se hace una distinción entre ‘los de nuestra clase’ y ‘el resto’, ‘los otros’. El fariseo se dirige a Dios, pero cabe preguntarse si de verdad ama a Dios. Si usted está verdaderamente unido a Dios, no mira con desdén a su prójimo, que igual que usted ha salido de la mano creadora de Dios. El fariseo se encierra en sí mismo: se separa de ‘los otros’, pero con ello se separa también de Dios. Su oración en realidad no es una oración, no es un hablar con Dios. Por eso el evangelio dice que él ‘oraba para sí’. Cree que no necesita la misericordia de Dios. Porque cumplía la ley tan puntualmente, e incluso hacía más de lo prescrito, creía tener derecho al cielo. Una cosa por otra. Dios estaba en deuda con él.
Ahora el publicano. Su lugar al fondo del templo, su cabeza inclinada, el gesto de la mano contra el pecho, como subrayado de su mea culpa, contrastan con la actitud del fariseo. También las palabras que pronuncia son de un orden totalmente distinto: Dios, ten piedad de mí, pecador. No espera una recompensa, sino que espera el perdón.
La conclusión de la historia es que el publicano se fue a casa justificado, y el otro no. El publicano confesó su culpa, se abrió al Dios que perdona y por eso fue justificado por Dios. El fariseo se justificó a sí mismo y por eso no fue justificado por Dios.
Jesús contó esta parábola teniendo en cuenta a algunos que se consideran justos y desprecian a los demás. Aquí puede pensarse en los fariseos. Pero no todos los fariseos pueden ser juzgados igual. Así, Nicodemo era un fariseo bien dispuesto hacia Jesús (Jn 3,1). Además, en todo seguidor de Jesús – también en nosotros – se esconde algo del fariseo. El pensamiento del fariseo en términos de ‘yo’ o ‘nosotros’, y ‘los otros’, se da en todos los ámbitos. Es más fácil poner la culpa en el otro que en uno mismo.
Ahora que sabemos más sobre lo que la herencia genética, la educación y el entorno social hacen con nosotros, comprendemos mejor que la palabra culpa debe usarse con prudencia. Pero tales conocimientos no constituyen un coartada para un sentido de la propia insuficiencia, sea por incapacidad, sea por falta de voluntad (eso no siempre lo sabemos nosotros mismos). A nosotros nos corresponde la actitud del publicano: Dios, ten piedad de mí, pecador. O para decirlo con las palabras del Padrenuestro: perdónanos nuestras ofensas.
Esta petición tiene también una dimensión social: perdónanos nuestras ofensas, así como nosotros perdonamos a los que nos ofenden. La soberbia del fariseo lo encerró en sí mismo, separado de Dios y de ‘los otros’. La humildad del publicano establece vínculos: con el Dios que perdona y que nos da siempre nuevas oportunidades, y con otras personas, a quienes a nuestro vez perdonamos y concedemos nuevas oportunidades.
Texto original · Neerlandés
30ste Zondag door het jaar
Een wandmozaïek uit de zesde eeuw in een kerk in Ravenna kan als illustratie dienen van het evangelie van vandaag. Voor een gebouwtje met zuilen – de tempel – staan twee mannen. De man rechts heeft de handen opgeheven, zoals wij dat doen tijdens het Onze Vader. Het is het vroegchristelijke gebedsgebaar. De man is frontaal afgebeeld. Hij staat fier rechtop en kijkt naar voren met zijn grote, donkere, amandelvormige ogen. Dezelfde houding treffen we ook aan in catacombenschilderingen en op sarcofaagreliëfs: bij de overledene, maar ook bij Noach in de ark, Daniël in de leeuwenkuil, de drie jongelingen in de vuuroven. Het is de typische houding van de vrome, de gelovige, de met God verbonden mens. Op het genoemde mozaïek is het de farizeeër uit het evangelie van vandaag. Inderdaad een brave mens, die allerlei verkeerde dingen niet deed, en meer vastte en meer afdroeg van zijn inkomsten dan nodig was, en daarom door ieder werd gerespecteerd.
De man links op het mozaïek staat er niet zo fier bij als zijn buurman. Hij heeft het hoofd gebogen, de hand voor de borst, en we zien hem een beetje van opzij. Het is de tollenaar uit het evangelie. Het is terecht dat hij zich bescheidener opstelt, want mensen als hij werden door iedereen verfoeid als collaborateurs en afpersers.
Het evangelie verrast ons omdat het de rollen omdraait. De tollenaar ging naar huis als iemand die rechtvaardig is in de ogen van God, maar de ander niet. Hoezo? Horen we hoe beiden bidden. Het gebed van de farizeeër is een ikgebed: ik doe geen slechte dingen, ik vast, ik draag een tiende van al mijn inkomsten af. Nu wil iedereen door anderen bevestigd worden, maar de farizeeër bevestigt zichzelf door zijn goede daden op te sommen. En wat erger is: hij bevestigt zichzelf door de ander naar beneden te duwen: ik ben niet als de andere mensen en zeker niet als die tollenaar. Hier wordt een onderscheid gemaakt tussen ‘ons soort mensen’ en ‘de rest’, ‘de anderen’. De farizeeër richt zich wel tot God, maar je kunt je afvragen of hij wel van God houdt. Als je echt met God verbonden bent, kijk je niet neer op je medemens, die evenals jij uit Gods scheppende hand is voortgekomen. De farizeeër sluit zich op in zichzelf: hij zondert zich af van ‘de anderen’, maar daardoor zondert hij zich ook af van God. Zijn gebed is eigenlijk geen gebed, geen spreken met God. Er staat dan ook in het evangelie dat hij ‘bij zichzelf bad’. Hij vindt dat hij Gods erbarmen niet nodig heeft. Omdat hij de wet zo stipt vervulde, zelfs meer deed dan was voorgeschreven, meende hij recht te hebben op de hemel. Voor wat hoort wat. God stond bij hem in het krijt.
Nu de tollenaar. Zijn plaats achter in de tempel, zijn gebogen hoofd, het gebaar van de hand tegen de borst, als onderstreping van zijn mea culpa, contrasteren met de houding van de farizeeër. Ook de woorden die hij spreekt zijn van een totaal andere orde: God, wees mij zondaar genadig. Hij verwacht geen beloning, maar hoopt op vergeving.
De conclusie van het verhaal is dat de tollenaar gerechtvaardigd naar huis ging, de ander niet. De tollenaar bekende schuld, opende zich voor de vergevende God en werd daarom door God gerechtvaardigd. De farizeeër rechtvaardigde zichzelf en werd daarom niet gerechtvaardigd door God.
Jezus vertelde deze gelijkenis met het oog op sommigen die zichzelf rechtvaardig vinden en anderen minachten. Hierbij kan gedacht worden aan de farizeeën. Maar niet alle farizeeën zijn over één kam te scheren. Zo was Nikodemus een farizeeër die Jezus welgezind was (Joh. 3:1). Bovendien schuilt in iedere volgeling van Jezus - ook in ons - iets van de farizeeër. Het denken van de farizeeër in de termen ‘ik’ of ‘wij’, en ‘de anderen’ komt in alle kringen voor. Het is makkelijker de schuld bij de ander te leggen dan bij jezelf.
Nu we meer weten wat erfelijke aanleg, opvoeding en sociale omgeving met ons doen, beseffen wij beter dat het woord schuld met omzichtigheid moet worden gebruikt. Maar dergelijke inzichten vormen geen alibi voor een besef van eigen tekortschieten, hetzij door onmacht, hetzij door onwil (dat weten we zelf niet altijd). Ons past de houding van de tollenaar: God, wees mij zondaar genadig. Of om het met de woorden van het Onze Vader te zeggen: vergeef ons onze schulden.
Deze bede heeft ook een sociale dimensie: vergeef ons onze schulden, zoals ook wij vergeven aan onze schuldenaren. De eigenwaan van de farizeeër sloot hem op in zichzelf, afgescheiden van God en ‘de anderen’. De deemoed van de tollenaar brengt verbindingen tot stand: met de vergevende God die ons steeds weer nieuwe kansen geeft en met andere mensen, aan wie wij op onze beurt vergeven en nieuwe kansen gunnen.
Abrir el PDF · p. 1 ↗De: hoja de homilía · 26 de octubre de 2025
Texto íntegro, reproducido con permiso de la parroquia. (PDF, 3 páginas)
Fuentes
Inglés: PDF ↗