HomilyNicolaaskathedraal
26th Sunday in Ordinary Time
Automatic translation, independently checked · 26e Zondag door het jaar
Automatic transcription of the livestream. The text has not been proofread; only punctuation and capitals were corrected, without changing a single letter.
Sisters and brothers, it truly strikes us hard when we read the first reading from the prophet Ezekiel, in which he says on behalf of the Lord: Every human being is responsible, truly, for his own deeds. You cannot simply shift the guilt of the evil you yourself do onto, for example, your upbringing, or the world in which you believe, onto your parents or even more your ancestors. No, he says to the people of Israel, you are and remain accountable yourself for the good or the wrong that you do. Jesus does not take away our responsibility. On the contrary, he makes it clear that we as human beings bear responsibility for our own actions; we cannot simply sweep that responsibility under the carpet, so to speak. Not shift it onto others. And certainly not, as happens in the first reading with the prophet Ezekiel, onto God.
You know, we are called to live in freedom and to make our choices in it. And that freedom is never really easy. There are in our lives all kinds of circumstances, upbringing, relationships, experiences, events, illnesses, but also our nature, which influence the choices we make. That is why becoming an adult means learning to stand on your own two feet and learning to bear responsibility. You learn more and more to make your own choices. That is surely the heart of growing in maturity. And sometimes that does not simply succeed either.
There are people who in their lives have been so formed, one might say, and indeed also damaged by what they have experienced. That is very difficult. And then it is also very difficult to choose in true freedom. And that is what we have just heard about in the second reading. That is why we need one another. Not to constantly condemn one another, but precisely to help one another. To help each other become freer.
To be freed from that which holds us captive. To grow towards the human being as God intended us. To become human in his image and likeness. You could also say, in the image of his Son. That brings us to today's Gospel. Jesus tells about two sons. The father asks the first: go and work in the vineyard today.
He answers: yes, father. But he does not go. The second says: no, I will not. But later he regrets it and goes anyway. Jesus then asks: which of the two did the will of the father? With this Jesus shifts the attention from what someone says to what someone ultimately does. Not words, but life itself shows who someone truly is.
With this, righteousness takes on a deeper meaning. Jesus does not simply settle accounts with a person's past, but looks at what a person does in his life. That is an important difference. In the time in which Jesus lived, the idea was strongly held that illness, misfortune and suffering were connected with a person's sins or even with the sins of the ancestors. Jesus breaks through this idea very radically. Illness is not a punishment from God, he says. But at the same time he does say: your life matters.
What you do, how you live, how you deal with other people. It has meaning. And with this we receive another image of who God is in his deepest being. Not a God who constantly stands above us to punish us for every fault. But precisely a God who gives the human being room. Who is compassionate towards the human being. And who takes him seriously, precisely in that freedom.
And yet, he does not let go of the human being. But he does take our freedom very seriously. And that makes us the people we are. In contrast to animals that live and act according to an instinct or a fixed pattern. Jesus does not take away that righteousness either. On the contrary, he says.
There will come a moment when the Son of Man will come. And all people will appear before him. Then it will become visible what we have done with our life, with our freedom. In this we hear once more the voice of Ezekiel. Therefore I, the Lord your God, will judge each of you according to his own deeds, people of Israel. Thus says the Lord God, says Ezekiel. Jesus makes this thought much more concrete in Matthew 25.
There he speaks about a last judgement. Remarkably enough, he does not ask what we have believed. Or said. Yes, father or no, father? No. He asks what we have done. Have we given food to the hungry?
Given drink to the thirsty? Welcomed the stranger? Visited the sick? There, in fact, the same words ring out again as in today's Gospel. Will you go to my vineyard? Yes, father. Or no, father.
Ultimately it is about what we do with our life. God's righteousness is therefore not an arbitrary punishment. God's judgement is the moment when the truth of our life will come to light. What we do here and now receives its ultimate meaning there. Then, thankfully, the second reading also comes to us. As a very important addition that cannot be overlooked. For Paul does not leave us standing merely with our responsibility.
He writes: our comfort is in Christ. That is perhaps the most important thing we hear today. If we were only to hear: you are responsible for everything you do. Then in the end we would stand before God with empty hands. For who among us has never fallen short? Who among us has always made the right choices? Who among us has always done what he had to do?
We do not stand before God with our perfect deeds. We stand before God with our faith in Christ. With the love of Christ. With his reconciling love that is active in our lives. That is why the Gospel is not a story meant to make us afraid of a punishing God. It is precisely a call to go forward in enthusiasm and responsibility for our life. To become freer and to do good.
In loving the other. And at the same time we may, when we finally stand before God, realise that we do not stand there alone. We stand there together with Christ. And therefore we may and can live now in freedom and without fear. Because of everything we have done wrong, for that he went to the cross. Because the God who holds us responsible for our own life is the same God. Who grants us his reconciling love in Christ.
Original text · Dutch
26e Zondag door het jaar
Zusters en broeders, het komt wel even hard aan als je de eerste lezing van de profeet Ezegiel leest, waarin hij zegt bij monden van de Heer: Ieder mens is verantwoordelijk, toch echt voor zijn eigen daden. Je kunt de schuld van het kwaad dat je zelf doet, niet zomaar afschuiven op bijvoorbeeld je opvoeding, of de wereld waarin je gelooft, op je ouders of sterker nog je voorouders. Nee, zegt hij tegen het volk Israël, jij bent en blijft zelf aanspreekbaar voor het goed of het fout dat je doet. Jezus neemt onze verantwoordelijkheid niet weg. Integendeel, hij maakt het juist duidelijk, dat wat wij als mens verantwoordelijkheid dragen voor ons eigen doen en laten, wij kunnen die verantwoordelijkheid niet zomaar even onder het tapijt schuiven, zou je zeggen. Niet op andere schuiven. En zeker niet zoals dat in de eerste lezing bij de profeet Ezegiel gebeurt, op God.
Weet u, wij zijn geroepen om in vrijheid te leven en daarin onze keuzes te maken. En die vrijheid is nooit echt eenvoudig. Er zijn in ons leven allerlei omstandigheden, opvoeding, relaties, ervaringen, gebeurtenissen, ziekten, maar ook de natuur die de invloed hebben op het maken van keuzes van ons. Daarom is volwassen worden dat je leert staan op eigen benen en je leert verantwoordelijkheid te dragen. Je leert steeds meer je eigen keuzes te maken. Dat is toch de kern van groeien in volwassenheid. En soms lukt dat ook niet zomaar.
Er zijn mensen die in hun leven zo gevormd zijn, je zou kunnen zeggen, toch ook wel beschadigd door wat ze hebben meegemaakt. Dat is heel moeilijk. En dan is het ook heel moeilijk om in echte vrijheid te kiezen. En dat is waar we net in de tweede lezing ook over hebben. Daarom hebben we elkaar nodig. Niet om elkaar voortdurend te veroordelen, maar juist om elkaar te helpen. Helpen om vrijer te worden.
Om los te komen van datgene wat ons gevangen houdt. Om te groeien naar de mens zoals God ons bedoeld heeft. Om mens te worden naar zijn beeld en gelijkenis. Je zou ook kunnen zeggen naar het beeld van zijn zoon. Dat brengt ons bij het evangelie vandaag. Jezus vertelt over twee zonen. De vader vraagt aan de eerste: ga vandaag in de wijngaard werken.
Hij antwoordt: ja, vader. Maar hij gaat niet. De tweede zegt: nee, ik wil niet. Maar later krijgt hij spijt en gaat toch. Jezus vraagt dan: wie van de twee heeft de wil van de vader gedaan? Daarmee verplaatst Jezus de aandacht van wat iemand zegt, naar wat iemand uiteindelijk doet. Niet worden, maar het leven zelf laten zien wie iemand werkelijk is.
Daarmee krijgt de gerechtigheid een diepere betekenis. Jezus rekent niet eenvoudig af met het verleden van de mens, maar kijkt naar wat een mens in zijn leven doet. Dat is een belangrijk verschil. In de tijd waarin Jezus leefde, bestond sterk de gedachte dat ziekte, ongeluk, lijden verbonden waren met zonden van de mens of zelfs met de zonden van de voorouders. Jezus doorbreekt deze gedachte heel radicaal. Ziekte is niet een straf van God, zegt hij. Maar tegelijkertijd zegt hij wel: je leven doet ertoe.
Wat je doet, hoe je leeft, hoe je met andere mensen omgaat. Het heeft betekenis. En hiermee krijgen we een ander beeld van wie God in zijn diepste wezen is. Niet een God van voortdurend boven ons staan om ons op iedere fout te bestraffen. Maar juist een God die de mens ruimte geeft. Die met de mens begaan is. En die hem serieus neemt, juist in die vrijheid.
En toch, de mens laat hij niet los. Maar hij neemt onze vrijheid wel heel serieus. En dat maakt ons tot mensen die we zijn. In tegenstelling tot dieren die volgens een instinct of een vast patroon leven en handelen. Jezus neemt die gerechtigheid ook niet weg. In tegendeel, hij zegt.
Er komt een moment waarop de mensenzoon zal komen. En alle mensen voor hem zullen verschijnen. Dan zal zichtbaar worden wat wij met onze leven, met onze vrijheid hebben gedaan. Daarin horen we opnieuw de stem van Ezekiel. Daarom zal ik, de Heer uw God, ieder van u naar zijn eigen daden oordelen, volk van Israël. Zo luidt de Gods spraak van de Heer, zegt Ezekiel. Jezus maakt die gedachten nog veel concreter in Matthäus 25.
Daar spreekt hij over een laatste oordeel. Opvallend genoeg vraagt hij daarbij niet wat wij hebben geloofd. Of hebben gezegd. Ja, vader of nee, vader? Nee. Hij vraagt wat we hebben gedaan. Hebben wij de hongerige te eten gegeven?
De dorstige te drinken gegeven? De vreemdeling opgenomen? De zieke bezocht? Daar klinkt eigenlijk opnieuw dezelfde woorden als van het evangelie van vandaag. Ga jij naar mijn wijngaard? Ja, vader. Of nee, vader.
Uiteindelijk gaat het om wat wij met ons leven doen. Gerechtigheid van God is daarmee geen willekeurige straf. Het oordeel van God is het moment waarop de waarheid van ons leven aan het licht zal komen. Wat wij hier en nu doen, krijgt daar zijn uiterlijke betekenis. Dan komt gelukkig voor ons ook nog de tweede lezing. Als een hele belangrijke, niet weg te denken aanvulling. Want Paulus laat ons niet alleen met onze verantwoordelijkheid staan.
Hij schrijft: onze vertroosting is in Christus. Dat is misschien wel het belangrijkste dat we vandaag horen. Als wij alleen maar zouden horen: je bent verantwoordelijk voor alles wat je doet. Dan zouden we uiteindelijk straks bij God met lege handen staan. Want wie van ons heeft nooit tekort geschoten? Wie van ons heeft altijd de juiste keuzes gemaakt? Wie van ons heeft altijd gedaan wat hij moest doen?
Wij staan bij God niet met onze volmaakte daden. Wij staan bij God met ons geloof in Christus. Met de liefde van Christus. Met zijn verzoenende liefde die in ons leven werkzaam is. Daarom is het evangelie geen verhaal dat ons bang moet maken voor een straffende God. Het is juist een oproep om in enthousiasme en verantwoordelijkheid voor ons leven te gaan. Om vrijer te worden en het goede te doen.
In de ander liefhebben. En tergelijkertijd mogen wij, wanneer we uiteindelijk voor God staan, bezeffen dat we daar niet alleen staan. Wij staan daar samen met Christus. En daarom mogen en kunnen wij nu in vrijheid en zonder angst leven. Omdat hij alles wat wij verkeerd hebben gedaan, daarvoor is hij aan het kruis gegaan. Omdat God die ons verantwoordelijk houdt voor ons eigen leven dezelfde God is. Die ons in Christus zijn verzoenende liefde schenkt.
Watch the video from minute 24:10 ↗
Homily from the parish’s public livestream, reproduced with its permission.