HomilyKrijtberg2de zondag van Pasen
The new fire of easter
Automatic translation, independently checked · Het nieuwe vuur van pasen
In the gospel two appearances of the risen Christ to his disciples are described. The first appearance took place on the evening of the first day of the week, that is, on Easter Day (a week ago); Thomas was not present. The second appearance took place a week later (today, so to speak). At that time Thomas was present. Jesus came to bring new fire, for those who were present and could see Jesus, but also for those who were not present and could not see. We too belong to them.
What remained of the group of enthusiastic disciples who had been inspired by Jesus and who had travelled around with him? No more than a small group of fearful people behind closed doors, afraid of the hostile world outside. Afraid of the high priests, the people who had been stirred up by them, and the occupying Roman power. Together they had condemned Jesus as a troublemaker and put him out of the way. The fearful apostles were also angry with themselves, because they had abandoned Jesus and had fled when he was arrested (Mt. 26:56, Mk. 14:50).
Extinguished and despondent, they sat there that evening, until suddenly they saw Jesus. Very different and yet recognisable. He was recognisable by the wounds in his hands and his side. And again inspiration went out from him. Three times they heard him say: I wish you peace! No reproach that they had abandoned him, but forgiveness, no condemnation, but a wish for peace. All was well again between them and Jesus.
They were raised from their paralysis, not only because forgiveness was granted them, but also because Jesus turned out to need them. They were given a task. They were allowed to share in the mission of Jesus: As the Father has sent me, so I send you. Suddenly they realised that they were allowed to continue the work of Jesus.
They became enthusiastic again and received new inspiration. Jesus breathed over them and said: Receive the Holy Spirit. It is as at creation, when God formed man from the dust of the ground and breathed the breath of life into his nostrils so that a living being came into being (Gen. 2:7, cf. Wis. 15:11 and Ez. 37:3-5). On that Sunday evening a new creation took place in the room with the closed doors, and a new beginning was made.
What did the task the disciples received consist of, what did the Spirit urge them to? The answer is: forgiveness. We heard in the gospel reading: Receive the Holy Spirit. If you forgive anyone, God will also forgive him. They themselves had received forgiveness; now they too had to forgive others. That being forgiven by God goes together with granting forgiveness to one another is also expressed in the Our Father: forgive us our debts as we also forgive our debtors (Mt. 6:12).
In the second half of the gospel we are one Sunday further. Again the disciples were gathered together and the doors were closed. Once more Jesus came and stood among them. And again Jesus wished them peace. But there was a difference from the previous Sunday. Then Thomas was not present; now he was. He had heard from the others that they had seen the Lord. His reaction was: first see for myself and then believe: Only if I see the wounds of the nails in his hands and can feel them with my fingers, and if I can put my hand into his side, will I believe. Jesus met his desire: Thomas was allowed to see and touch.
Some see this as an argument for typically Catholic things such as pilgrimages, relics, rituals and images, things you can see and touch. Protestants set sola fide against this: not seeing and yet believing. But such discussions were not yet at issue at that time. Thomas, who was not present, represents the church community for which John wrote his gospel. This gospel dates from the end of the first century and probably originated in Asia Minor. The story of the encounter between Jesus and Thomas was written for people who had not experienced Jesus themselves, but who had to rely on hearsay. They are explicitly congratulated: Blessed are those who have not seen and yet believe. But Thomas (read all later believers who were not present) is not at a disadvantage compared with the other disciples; Jesus shows his hands and his side to him as well (20:20.27).
Thomas's reaction is telling. He answers: My Lord and my God! Thomas believes; he sees how God is reflected in Jesus. The double name Lord God occurs more often in the Bible. The name God means that He is just and condemns evil. The name Lord means that He is merciful and forgiving. But the combination lord and god also refers to the imperial ideology of that time. Domitian, emperor from 81 to 96 after Christ, was a contemporary of the evangelist John. He was the first emperor who allowed himself to be addressed as dominus et deus, lord and god. Thomas's confession of faith is therefore at the same time an anti-imperial statement. The young community for whom John writes turns against the state ideology and professes its faith in the just and merciful God of Israel, who has shown himself in Jesus.
Like Thomas, we too are allowed to see and touch Jesus: by listening to today's gospel and by identifying with Thomas, who was not present and yet was allowed to see and touch. But there is still another way of seeing and touching: we see Jesus and touch him in others around us. Let us listen to the words of Jesus from the gospel of Matthew: I was hungry and you gave me food, I was a stranger and you welcomed me, I was sick and you visited me, I was in prison and you came to me. Whatever you did for one of the least of my brothers or sisters, you did for me (25:35-36.40).
Today's gospel – about the disciples who receive forgiveness and are given the task of granting forgiveness to others – is more topical than ever. At present there is a great deal of frustration, hatred, fear, aggression and cruelty in various places in the world. All kinds of negative feelings are aroused, also in ourselves. This self-reinforcing chain of hatred and counter-hatred, of violence and counter-violence, can only be broken by forgiveness and reconciliation.
Forgiving, moreover, does not mean forgetting. Jesus, who appeared to his disciples, remained recognisable by the marks of his wounds. The past is not denied, but reconciled. Jesus' wounds are signs of reconciliation between heaven and earth. From that reconciliation the disciples could preach reconciliation among people. The disciples: that is the small group of the evening of the first day, but also Thomas, who was present a week later. The community of John, more than two generations later, also belongs to it. The community gathered in any church whatsoever, more than nineteen centuries later, also belongs to it. Dialogue, reconciliation, forgiveness at the micro and macro level: this is still the way to peace, the peace that the risen Christ wishes his disciples, the peace that we must make real.
Original text · Dutch
Het nieuwe vuur van pasen
In het evangelie worden twee verschijningen beschreven van de verrezen Christus aan zijn leerlingen. De eerste verschijning vond plaats op de avond van de eerste dag van de week, dus op de dag van Pasen (een week geleden), Tomas was er niet bij. De tweede verschijning vond een week later plaats (vandaag om zo te zeggen). Toen was Tomas er wel bij. Jezus is nieuw vuur komen brengen, voor hen die erbij waren en Jezus konden zien, maar ook voor hen die er niet bij waren en niet konden zien. Daar horen ook wij bij.
Wat is er overgebleven van de groep enthousiaste leerlingen die zich hadden laten bezielen door Jezus en die met hem waren rondgetrokken? Niet meer dan een groepje angstige mensen achter gesloten deuren, bang voor de boze buitenwereld. Bang voor de hogepriesters, het volk dat door hen was opgehitst en de bezettende Romeinse macht. Tezamen hadden zij Jezus als oproerkraaier veroordeeld en uit de weg geruimd. De angstige apostelen waren ook boos op zichzelf, omdat ze Jezus in de steek hadden gelaten en waren weggevlucht toen hij gevangen werd genomen (Mt. 26:56, Mc. 14:50).
Uitgeblust en moedeloos zaten ze daar die avond, totdat ze ineens Jezus zagen. Heel anders en toch herkenbaar. Hij was herkenbaar aan de wonden in zijn handen en zijn zijde. En weer ging er inspiratie van hem uit. Tot driemaal toe hoorden ze hem zeggen: Ik wens jullie vrede! Geen verwijt dat ze hem in de steek hadden gelaten, maar vergeving, geen veroordeling, maar een vredewens. Het was weer goed tussen hen en Jezus.
Ze werden opgewekt uit hun verlamming, niet alleen doordat hun vergeving werd geschonken, maar ook omdat Jezus hen nodig bleek te hebben. Zij kregen een taak. Zij mochten delen in de zending van Jezus: Zoals de Vader mij heeft uitgezonden, zo zend ik jullie uit. Ineens beseften zij dat zij het werk van Jezus mochten voortzetten.
Ze werden weer enthousiast en kregen nieuwe inspiratie. Jezus blies over hen heen en zei: Ontvang de heilige Geest. Het is als bij de schepping, toen God de mens uit aarde vormde en hem levensadem in de neus blies zodat een levend wezen ontstond (Gen. 2:7, vgl. Wijsh. 15:11 en Ez. 37:3-5). Op die zondagavond vond in de zaal met de gesloten deuren een nieuwe schepping plaats en werd een nieuw begin gemaakt.
Waarin bestond de opdracht die de leerlingen kregen, waartoe zette de Geest hen aan? Het antwoord is: vergeving. We hoorden in de evangelielezing: Ontvang de heilige Geest. Als jullie iemand vergeven, dan vergeeft God hem ook. Zelf hadden zij vergeving gekregen, nu moesten ook zij anderen vergeven. Dat vergeven worden door God samengaat met vergeving schenken aan elkaar wordt ook uitgedrukt in het Onze Vader: vergeef ons onze schulden zoals ook wij vergeven aan onze schuldenaren (Mt. 6:12).
In de tweede helft van het evangelie zijn we een zondag verder. Weer waren de leerlingen bijeen en waren de deuren gesloten. Opnieuw kwam Jezus in hun midden staan. En weer wenste Jezus hun de vrede. Maar er was een verschil met de vorige zondag. Toen was Tomas er niet bij, nu wel. Hij had van de anderen gehoord dat zij de Heer hadden gezien. Zijn reactie was: eerst zelf zien en dan geloven: Alleen als ik de wonden van de spijkers in zijn handen zie en met mijn vingers kan voelen, en als ik mijn hand in zijn zij kan leggen, zal ik het geloven. Jezus kwam aan zijn verlangen tegemoet: Tomas mocht zien en aanraken.
Sommigen zien dit als een argument voor typisch katholieke zaken als bedevaarten, relieken, rituelen en beelden, dingen die je kunt zien en aanraken. Protestanten stellen daar het sola fide tegenover: niet zien en toch geloven. Maar dergelijke discussies waren toen nog niet aan de orde. Tomas die er niet bij was, vertegenwoordigt de kerkgemeente waarvoor Johannes zijn evangelie schreef. Dit evangelie dateert uit het einde van de eerste eeuw en is waarschijnlijk in Klein-Azië ontstaan. Het verhaal van de ontmoeting van Jezus en Tomas is geschreven voor mensen die Jezus niet zelf hadden meegemaakt, maar die het moesten hebben van horen zeggen. Zij worden uitdrukkelijk gefeliciteerd: Gelukkig zijn zij die niet zien en toch geloven. Maar Tomas (lees alle latere gelovigen die er niet bij waren) is niet in het nadeel vergeleken bij de andere leerlingen, ook aan hem toont Jezus zijn handen en zijn zijde (20:20.27).
De reactie van Tomas is veelzeggend. Hij antwoordt: Mijn Heer, mijn God! Tomas gelooft, hij ziet hoe God in Jezus wordt weerspiegeld. De dubbelnaam Heer God komt meer in de Bijbel voor. De naam God betekent dat Hij gerechtig is en het kwaad veroordeelt. De naam Heer betekent dat Hij barmhartig en vergevend is. Maar de combinatie heer en god verwijst ook naar de toenmalige keizerideologie. Domitianus, keizer van 81 tot 96 na Christus, was tijdgenoot van de evangelist Johannes. Hij was de eerste keizer die zich liet aanspreken met dominus et deus, heer en god. De geloofsbelijdenis van Tomas is dus tegelijkertijd een antikeizerlijk statement. De jonge gemeente voor wie Johannes schrijft, keert zich tegen de staatsideologie en bekent zich tot de gerechte en barmhartige God van Israël, die zich in Jezus heeft laten zien.
Evenals Tomas mogen ook wij Jezus zien en aanraken: door te luisteren naar het evangelie van vandaag en door ons te vereenzelvigen met Thomas die er niet bij was en toch mocht zien en aanraken. Maar is nog een andere manier van zien en aanraken: wij zien Jezus en raken hem aan in anderen om ons heen. Luisteren we naar de woorden van Jezus uit het evangelie van Matteüs: ik had honger en jullie gaven mij te eten, ik was vreemdeling en jullie namen mij op, ik was ziek en jullie bezochten mij, in zat gevangen en jullie kwamen naar mij toe. Alles wat jullie gedaan hebben voor een van de geringsten van mijn broeders of zusters, dat hebben jullie voor mij gedaan (25:35-36.40).
Het evangelie van vandaag – over de leerlingen die vergeving ontvangen en de opdracht krijgen om aan anderen vergeving te schenken - is actueler dan ooit. Er heerst momenteel heel veel frustratie, haat, angst, agressie en wreedheid op verschillende plekken in de wereld. Allerlei negatieve gevoelens worden opgewekt, ook in ons zelf. Deze zichzelf versterkende keten van haat en tegenhaat, van geweld en tegengeweld, kan alleen worden doorbroken door vergeving en verzoening.
Vergeven betekent overigens niet vergeten. Jezus die aan zijn leerlingen verscheen, bleef herkenbaar aan de tekenen van zijn wonden. Het verleden wordt niet geloochend, maar verzoend. Jezus’ wonden zijn tekenen van verzoening tussen hemel en aarde. Vanuit die verzoening konden de leerlingen verzoening onder de mensen prediken. De leerlingen: dat is het groepje van de avond van de eerste dag, maar ook Tomas, die er een week later bij was. Ook de gemeente van Johannes van ruim twee generaties later hoort erbij. Ook de gemeente verzameld in welke kerk dan ook, ruim negentien eeuwen later, hoort erbij. Gesprek, verzoening, vergeving op micro- en op macroniveau: dit is nog steeds de weg naar vrede, de vrede die de verrezen Christus zijn leerlingen toewenst, de vrede die wij waar moeten maken.
Open the PDF · p. 1 ↗From: homily sheet · 12 April 2026
Full text, reproduced with the parish’s permission. (PDF, 3 pages)