HomilyKrijtberg
Two ways of praying
The author’s own translation · 30ste Zondag door het jaar
Date as given in the church’s file name.
A sixth-century wall mosaic in a church in Ravenna can serve as an illustration for today's Gospel. Two men stand in front of a small building with columns – the temple. The man on the right has his hands raised, as we do during the Lord's Prayer. It is the early Christian gesture of prayer. The man is depicted frontally. He stands proudly upright and looks forward with his large, dark, almondshaped eyes. We also find the same pose in catacomb paintings and on sarcophagus reliefs: in the portraits of the deceased, but also in Noah in the ark, Daniel in the lion's den, and the three young men in the fiery furnace. It is the typical pose of the pious, the faithful, the person connected to God. In the aforementioned mosaic, it is the Pharisee from today's Gospel. Indeed a good man, who did not do all kinds of wrong things, and fasted more and paid more of his income than was necessary, and was therefore respected by everyone.
The man on the left of the mosaic doesn't look as proud as his neighbor. He has his head bowed, his hand on his chest, and we see him slightly from the side. He's the tax collector from the Gospel. It's fitting that he's more modest, because people like him were universally despised as collaborators and extortionists.
The Gospel surprises us because it reverses the roles. The publican went home again justified, righteous in the eyes of God, but the other did not. Why? Hear how both pray. The Pharisee's prayer is an ‘I-prayer’: I don't do bad things, I fast, I pay a tenth of all my income. Now, everyone wants to be affirmed by others, but the Pharisee affirms himself by listing his good deeds. And what's worse, he affirms himself by putting the other down: I am not like other people, and certainly not like that publican. Here, a distinction is made between ‘our kind of people’ and ‘the rest’, ‘the others’. The Pharisee does address God, but one might wonder if he actually loves God. If you are truly connected to God, you don't look down on your fellow human beings, who, like you, have come from God's creative hand. The Pharisee withdraws into himself: he isolates himself from ‘the others’, but in doing so, he also isolates himself from God. His prayer isn't really a prayer, it's not a conversation with God. The Gospel, therefore, says that he said this prayer to himself. He believes he doesn't need God's mercy. Because he fulfilled the law so meticulously, even going above and beyond what was prescribed, he believed he was entitled to heaven. Something for something. God was in his debt.
Now, the tax collector. His position at the back of the temple, his bowed head, the gesture of his hand against his chest, emphasizing his mea culpa, contrast with the Pharisee's attitude. His words are also completely different: God, be merciful to me, a sinner. He doesn't expect a reward, but hopes for forgiveness.
The story concludes that the tax collector went home justified, while the other did not. The tax collector confessed his guilt, opened himself to the forgiving God, and was therefore justified by God. The Pharisee justified himself and was therefore not justified by God.
Jesus told this parable with reference to some people who prided themselves on being upright and despised everyone else. The Pharisees come to mind. But not all Pharisees are the same. For example, Nicodemus was a Pharisee who was well-disposed toward Jesus (John 3:1). Moreover, in every follower of Jesus— including us—something of the Pharisee resides. The Pharisee's thinking in terms of ‘I’, ‘we’, and ‘the others’ is common in all circles. It is easier to blame others than to blame ourselves.
Now that we know more about the effects of genetic predisposition, upbringing, and social environment on us, we understand better that the word ‘guilt’ must be used with caution. But such insights do not mean that we do not make mistakes, whether through inability or unwillingness (which we don't always know ourselves). The attitude of the tax collector suits us: God, be merciful to me, a sinner. Or, to put it in the words of the Lord's Prayer: forgive us our trespasses.
This petition also has a social dimension: forgive us our trespasses, as we forgive those who trespass against us. The Pharisee's arrogance closed him in on himself, separated from God and ‘others’. The publican's humility creates connections: with the forgiving God who continually gives us new opportunities, and with other people, to whom we, in turn, forgive and grant new opportunities.
Original text · Dutch
30ste Zondag door het jaar
Een wandmozaïek uit de zesde eeuw in een kerk in Ravenna kan als illustratie dienen van het evangelie van vandaag. Voor een gebouwtje met zuilen – de tempel – staan twee mannen. De man rechts heeft de handen opgeheven, zoals wij dat doen tijdens het Onze Vader. Het is het vroegchristelijke gebedsgebaar. De man is frontaal afgebeeld. Hij staat fier rechtop en kijkt naar voren met zijn grote, donkere, amandelvormige ogen. Dezelfde houding treffen we ook aan in catacombenschilderingen en op sarcofaagreliëfs: bij de overledene, maar ook bij Noach in de ark, Daniël in de leeuwenkuil, de drie jongelingen in de vuuroven. Het is de typische houding van de vrome, de gelovige, de met God verbonden mens. Op het genoemde mozaïek is het de farizeeër uit het evangelie van vandaag. Inderdaad een brave mens, die allerlei verkeerde dingen niet deed, en meer vastte en meer afdroeg van zijn inkomsten dan nodig was, en daarom door ieder werd gerespecteerd.
De man links op het mozaïek staat er niet zo fier bij als zijn buurman. Hij heeft het hoofd gebogen, de hand voor de borst, en we zien hem een beetje van opzij. Het is de tollenaar uit het evangelie. Het is terecht dat hij zich bescheidener opstelt, want mensen als hij werden door iedereen verfoeid als collaborateurs en afpersers.
Het evangelie verrast ons omdat het de rollen omdraait. De tollenaar ging naar huis als iemand die rechtvaardig is in de ogen van God, maar de ander niet. Hoezo? Horen we hoe beiden bidden. Het gebed van de farizeeër is een ikgebed: ik doe geen slechte dingen, ik vast, ik draag een tiende van al mijn inkomsten af. Nu wil iedereen door anderen bevestigd worden, maar de farizeeër bevestigt zichzelf door zijn goede daden op te sommen. En wat erger is: hij bevestigt zichzelf door de ander naar beneden te duwen: ik ben niet als de andere mensen en zeker niet als die tollenaar. Hier wordt een onderscheid gemaakt tussen ‘ons soort mensen’ en ‘de rest’, ‘de anderen’. De farizeeër richt zich wel tot God, maar je kunt je afvragen of hij wel van God houdt. Als je echt met God verbonden bent, kijk je niet neer op je medemens, die evenals jij uit Gods scheppende hand is voortgekomen. De farizeeër sluit zich op in zichzelf: hij zondert zich af van ‘de anderen’, maar daardoor zondert hij zich ook af van God. Zijn gebed is eigenlijk geen gebed, geen spreken met God. Er staat dan ook in het evangelie dat hij ‘bij zichzelf bad’. Hij vindt dat hij Gods erbarmen niet nodig heeft. Omdat hij de wet zo stipt vervulde, zelfs meer deed dan was voorgeschreven, meende hij recht te hebben op de hemel. Voor wat hoort wat. God stond bij hem in het krijt.
Nu de tollenaar. Zijn plaats achter in de tempel, zijn gebogen hoofd, het gebaar van de hand tegen de borst, als onderstreping van zijn mea culpa, contrasteren met de houding van de farizeeër. Ook de woorden die hij spreekt zijn van een totaal andere orde: God, wees mij zondaar genadig. Hij verwacht geen beloning, maar hoopt op vergeving.
De conclusie van het verhaal is dat de tollenaar gerechtvaardigd naar huis ging, de ander niet. De tollenaar bekende schuld, opende zich voor de vergevende God en werd daarom door God gerechtvaardigd. De farizeeër rechtvaardigde zichzelf en werd daarom niet gerechtvaardigd door God.
Jezus vertelde deze gelijkenis met het oog op sommigen die zichzelf rechtvaardig vinden en anderen minachten. Hierbij kan gedacht worden aan de farizeeën. Maar niet alle farizeeën zijn over één kam te scheren. Zo was Nikodemus een farizeeër die Jezus welgezind was (Joh. 3:1). Bovendien schuilt in iedere volgeling van Jezus - ook in ons - iets van de farizeeër. Het denken van de farizeeër in de termen ‘ik’ of ‘wij’, en ‘de anderen’ komt in alle kringen voor. Het is makkelijker de schuld bij de ander te leggen dan bij jezelf.
Nu we meer weten wat erfelijke aanleg, opvoeding en sociale omgeving met ons doen, beseffen wij beter dat het woord schuld met omzichtigheid moet worden gebruikt. Maar dergelijke inzichten vormen geen alibi voor een besef van eigen tekortschieten, hetzij door onmacht, hetzij door onwil (dat weten we zelf niet altijd). Ons past de houding van de tollenaar: God, wees mij zondaar genadig. Of om het met de woorden van het Onze Vader te zeggen: vergeef ons onze schulden.
Deze bede heeft ook een sociale dimensie: vergeef ons onze schulden, zoals ook wij vergeven aan onze schuldenaren. De eigenwaan van de farizeeër sloot hem op in zichzelf, afgescheiden van God en ‘de anderen’. De deemoed van de tollenaar brengt verbindingen tot stand: met de vergevende God die ons steeds weer nieuwe kansen geeft en met andere mensen, aan wie wij op onze beurt vergeven en nieuwe kansen gunnen.
Open the PDF · p. 1 ↗From: homily sheet · 26 October 2025
Full text, reproduced with the parish’s permission. (PDF, 3 pages)
Sources
English: PDF ↗